Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, Salı günü yaptığı açıklamada, küresel ısınmayla mücadelede daha hızlı hareket edilmesi çağrısında bulunarak yapay zeka şirketlerine çevresel ayak izleri konusunda "şeffaf olmaları" uyarısında bulundu. Guterres, fosil yakıtların iklim ve enerji krizlerini tetiklemeye devam ettiğini belirterek, teknoloji devlerinin veri merkezlerinin artan enerji tüketimine dikkat çekti. Avrupa'nın ikinci bir sıcak hava dalgasıyla kavrulduğu bir dönemde gelen bu çağrı, yapay zekanın çevreye etkisini yeniden gündeme taşıdı.
Yapay zeka veri merkezlerinin enerji iştahı büyüyor
Guterres, New York'ta düzenlenen bir basın toplantısında yaptığı konuşmada, "Yapay zeka şirketleri, operasyonlarının çevre üzerindeki gerçek etkisini ortaya koymalı. Artık şeffaflık zorunludur" ifadelerini kullandı. BM yetkilisi, özellikle büyük dil modellerinin eğitimi ve çalıştırılması için gereken devasa veri merkezlerinin elektrik tüketiminin, küçük ülkelerin toplam enerji kullanımına eşit olduğunu vurguladı. Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre, veri merkezleri ve iletim ağları şu anda küresel elektriğin yaklaşık yüzde 1-1,5'ini tüketiyor. Bu oranın 2026'ya kadar iki katına çıkması bekleniyor. Guterres, yenilenebilir enerji kaynaklarına geçişin hızlandırılması gerektiğini belirterek, "Fosil yakıtlar sadece iklimi değil, ekonomileri de mahvediyor" dedi.
Avrupa kavrulurken fosil yakıt lobisi güç kazanıyor
Guterres'in uyarıları, Avrupa'nın ikinci büyük sıcak hava dalgasıyla boğuştuğu bir döneme denk geldi. İspanya, Fransa ve İtalya'da sıcaklıklar 45 dereceye yaklaşırken, yangınlar binlerce hektar alanı kül etti. BM Genel Sekreteri, bu tür aşırı hava olaylarının iklim değişikliğinin bir sonucu olduğuna dikkat çekti. Öte yandan, bazı ülkelerde fosil yakıt şirketlerinin rekor karlar açıklaması ve bazı hükümetlerin yeni sondaj projelerini onaylaması eleştiriliyor. Guterres, "Fosil yakıt endüstrisi milyarlarca dolar sübvansiyon alırken, temiz enerji yatırımları yetersiz kalıyor. Bu sağlıksız bağımlılık sona ermeli" dedi.
Yapay zeka iklim krizine çare olabilir mi?
Yapay zekanın enerji tüketimi artarken, bu teknolojinin iklim değişikliğiyle mücadelede de kullanılabileceği belirtiliyor. Akıllı şebekeler, enerji verimliliği optimizasyonu ve karbon yakalama sistemleri gibi alanlarda yapay zeka çözümleri gelişiyor. Ancak Guterres, bu potansiyelin gerçekleşmesi için öncelikle sektörün kendi karbon ayak izini azaltması gerektiğini söylüyor. BM Çevre Programı'nın raporuna göre, yapay zeka sektörü 2040'a kadar küresel emisyonların yüzde 5'ine katkıda bulunabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Gelişme, Türkiye'nin hem iklim politikası hem de teknoloji yatırımları açısından önemli. Türkiye, yenilenebilir enerji kapasitesini artırırken, yapay zeka alanındaki yatırımları da hız kesmeden devam ediyor. Guterres'in çağrısı, Türk teknoloji şirketlerinin çevresel sürdürülebilirlik raporlaması yapmasının önemini hatırlatıyor. Ayrıca Avrupa Yeşil Mutabakatı kapsamında Türkiye'nin ihracatı, karbon ayak izi şeffaflığına bağlı hale geliyor. Bu nedenle, yapay zeka şirketlerinin enerji tüketimini azaltmaya yönelik adımları, Türkiye'nin küresel rekabet gücü için kritik. Diğer yandan, fosil yakıt bağımlılığını azaltma hedefleri doğrultusunda, Türkiye'nin yenilenebilir enerji yatırımlarını hızlandırması bekleniyor.
