Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı (WFP), İran'da devam eden savaşın milyonlarca masum insanı açlığa sürüklediğini açıkladı. WFP'nin yayımladığı son raporda, çatışmaların yoğunlaştığı bölgelerde gıda fiyatlarının yüzde 300'e varan oranlarda arttığı ve temel gıda maddelerine erişimin neredeyse imkansız hale geldiği belirtildi. BM verilerine göre, İran'da yaklaşık 50 milyon kişi yetersiz beslenme riskiyle karşı karşıya. Bu durum, özellikle çocuklar ve hamile kadınlar için hayati tehlike oluşturuyor.
Krizin Arka Planı ve İnsani Boyut
İran'daki savaş, uluslararası toplumun yoğun diplomatik çabalarına rağmen sona ermekten uzak. Ülkede son bir yılda gıda güvensizliği yaşayanların sayısı iki katına çıktı. WFP, en çok etkilenen bölgelerde sağlık hizmetlerinin çöktüğünü ve temiz suya erişimin sınırlı olduğunu vurguluyor. İran'ın batı ve güney illerinde yoğunlaşan çatışmalar, tarım arazilerinin kullanılamaz hale gelmesine ve hayvancılığın durma noktasına gelmesine neden oldu. Bu durum, yerel halkın geçim kaynaklarını tamamen kaybetmesine yol açtı.
BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi (OCHA), İran'da 2024 yılı itibarıyla 30 milyon kişinin acil insani yardıma ihtiyaç duyduğunu tahmin ediyor. WFP'nin acil çağrısına göre, krizin daha da derinleşmemesi için uluslararası toplumdan en az 2,5 milyar dolar yardım gerekiyor. Ancak şu ana kadar taahhüt edilen yardım miktarı bu rakamın çok altında kalmış durumda.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
İran'daki insani kriz, sadece İran'la sınırlı kalmıyor; komşu ülkeleri de etkiliyor. Afganistan, Pakistan ve Irak'a sığınan mülteci akını, bu ülkelerin sınırlı kaynaklarını daha da zorluyor. Öte yandan, İran'ın enerji ihracatının durma noktasına gelmesi, küresel enerji piyasalarında dalgalanmalara yol açıyor. Petrol fiyatları son aylarda yüzde 15 oranında yükseldi. Uzmanlar, bu durumun küresel enflasyonu tetikleyebileceğini ve gelişmekte olan ülkelerde gıda fiyatlarını daha da artırabileceğini dile getiriyor.
BM, İran'daki savaşın sona ermesi için taraflar arasında ateşkes sağlanması ve siyasi müzakerelere dönülmesi çağrısında bulunuyor. Ancak şu ana kadar bu yönde somut bir adım atılmış değil. WFP, insani yardım koridorlarının açılması ve gıda dağıtımının güvence altına alınması için lojistik destek sağlamaya devam ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran'daki savaş, Türkiye için doğrudan bir sınır komşusu olmasa da stratejik ve ekonomik açıdan önemli sonuçlar doğuruyor. Türkiye, İran ile yaklaşık 560 kilometrelik bir sınıra sahip ve iki ülke arasında enerji ticareti hayati rol oynuyor. İran'daki istikrarsızlık, Türkiye'nin enerji arz güvenliğini tehdit ediyor ve doğalgaz fiyatlarının yükselmesine neden oluyor. Ayrıca, İran'dan kaçan mülteci akını, Türkiye'nin zaten yoğun olan sınırlarında ek bir yük oluşturabilir. Türkiye'nin diplomatik girişimlerle krizin çözümüne katkı sağlaması ve insani yardım koridorlarının açılması için BM nezdinde etkin bir rol üstlenmesi bekleniyor.
