Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, 17 yıl aradan sonra Suriye'nin başkenti Şam'a resmi bir ziyaret gerçekleştiriyor. Guterres'in uçağının Suriye topraklarına inmesi, sembolik bir jest olmaktan öte, ülkenin Esad sonrası dönüşümünün diplomatik başlangıcı olarak değerlendiriliyor. Bu ziyaret, yıkılmış bir ülkenin yeniden inşası için uluslararası toplumun Suriye ile yeniden angaje olma sürecinin kritik bir adımı niteliğinde. BM Genel Sekreteri'nin ziyareti, Arap Baharı'nın kanlı bir iç savaşa dönüştüğü ve milyonlarca insanın yerinden edildiği Suriye'de, yeni bir siyasi dönemin kapılarını aralıyor.
Gelişmenin Arka Planı
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri'nin Şam'a son ziyareti, 2006 yılında Kofi Annan'ın Suriye'ye yaptığı ziyaretti. O tarihten bu yana, Suriye'de iç savaşın başlaması, IŞİD'in yükselişi ve milyonlarca mültecinin komşu ülkelere sığınmasıyla birlikte bölge tamamen değişti. Guterres'in bu ziyareti, Suriye hükümeti ile Batılı ülkeler arasındaki ilişkilerin normalleşmesi yolunda atılmış önemli bir adım olarak yorumlanıyor. Ziyaret, aynı zamanda Suriye'nin yeniden inşası için uluslararası finansmanın önünü açabilecek bir diplomatik dönüm noktası olarak görülüyor. BM'nin önceliği, insani yardım ulaştırma, siyasi geçiş sürecini destekleme ve ülkede kalıcı bir barış tesis etme çabaları olacak. Suriye hükümeti ise bu ziyareti, ülkesinin uluslararası topluma yeniden entegrasyonu ve yaptırımların kaldırılması için bir fırsat olarak değerlendiriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Guterres'in Şam ziyareti, bölgesel dengeleri de yakından ilgilendiriyor. Rusya, İran ve Türkiye gibi ülkelerin Suriye'deki askeri varlıkları ve siyasi etkileri, ülkenin geleceğinde belirleyici rol oynamaya devam ediyor. BM Genel Sekreteri'nin ziyareti, bu aktörler arasında bir denge kurma çabası olarak da okunabilir. Özellikle ABD'nin Suriye'den çekilme sinyalleri verdiği ve Rusya'nın Ukrayna işgali nedeniyle dikkatinin dağıldığı bir dönemde, BM'nin Suriye'de daha aktif bir rol üstlenmesi bekleniyor. Ziyaret, aynı zamanda Arap ülkelerinin Suriye ile ilişkilerini normalleştirme sürecine de ivme kazandırabilir. Suudi Arabistan ve BAE gibi ülkelerin Şam ile diplomatik temaslarını yeniden başlatması, Suriye'nin bölgesel izolasyonunun sona ermesinde önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Ancak, Suriye'nin yeniden inşası için gereken mali kaynakların sağlanması ve siyasi geçiş sürecinin nasıl şekilleneceği konusundaki belirsizlikler, sürecin zorlu geçeceğine işaret ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Suriye'deki gelişmelerin doğrudan tarafıdır. 3,6 milyon Suriyeli mülteciye ev sahipliği yapan Türkiye, sınır güvenliği ve terörle mücadele açısından Suriye'deki istikrarın sağlanmasına büyük önem veriyor. BM Genel Sekreteri'nin Şam ziyareti, Suriye'deki siyasi sürecin ilerlemesi ve mültecilerin gönüllü geri dönüşü için umut ışığı olabilir. Ancak, Suriye'de kalıcı bir çözüm sağlanmadan mülteci akınının devam etmesi ve sınır güvenliğine yönelik tehditlerin sürmesi, Türkiye'nin endişelerini artırıyor. Türkiye, BM'nin Suriye'deki geçiş sürecinde adil bir rol oynamasını ve PKK/YPG gibi terör örgütlerinin bölgedeki varlığının sona erdirilmesini bekliyor. Bu ziyaret, Türkiye'nin Suriye politikası açısından yeni bir dönemin başlangıcı olabilir.
