Avustralya'da taban düzeyinde örgütlenen bir emek grubu, Başbakan Anthony Albanese hükümetine seslenerek ülkenin dış politikasını ABD'nin "savaş makinesi"nden uzaklaştırması ve bağımsız bir yol çizmesi çağrısında bulundu. Grup, ABD ordusunun ve silah üreticilerinin Avustralya kıtası genelinde 100'den fazla üsse erişiminin veya bu üsleri kontrol ettiğinin ortaya çıkmasının ardından harekete geçti. Bu durum, Avustralya'nın egemenliği ve güvenlik politikaları üzerine ülkede büyüyen bir tartışmayı alevlendirdi.
ABD Üsleri ve Egemenlik Tartışması
Edinilen bilgilere göre, ABD askeri güçleri ve Amerikan silah şirketleri, Avustralya kıtasında 100'den fazla tesise ya doğrudan erişim sağlıyor ya da bu tesisleri kontrol ediyor. Bu tesisler arasında uydu istasyonları, iletişim merkezleri, limanlar, havaalanları ve askeri eğitim alanları bulunuyor. Söz konusu altyapı, ABD'nin Hint-Pasifik stratejisinin kritik bir parçası olarak görülüyor ve özellikle Çin'e karşı yürütülen askeri hazırlıklarda önemli bir rol oynuyor.
Ancak bu durum, Avustralya'nın kendi savunma kararlarını ne ölçüde bağımsız alabildiği sorusunu gündeme getiriyor. Taban emek grubu, ülkenin ABD'nin askeri operasyonlarına otomatik olarak çekilebileceği endişesini taşıyor. Grup sözcüleri, Avustralya'nın kendi ulusal çıkarları doğrultusunda hareket etmesi gerektiğini, başka bir ülkenin savaş planlarının parçası olmaması gerektiğini savunuyor.
Avustralya'da yıllardır süregelen bu tartışma, son dönemde artan jeopolitik gerilimlerle birlikte daha da görünür hale geldi. ABD ile Avustralya arasındaki yakın savunma işbirliği, özellikle AUKUS anlaşmasıyla yeni bir boyut kazandı. Bu anlaşma kapsamında Avustralya'nın nükleer denizaltı edinmesi planlanıyor. Ancak ülkedeki bazı kesimler, bu işbirliğinin Avustralya'yı olası bir çatışmanın merkezine çekebileceğini düşünüyor.
Albanese Hükümetine Baskı Artıyor
Başbakan Anthony Albanese, göreve geldiğinde daha bağımsız bir dış politika izleyeceği sinyali vermişti. Ancak son dönemde ABD ile askeri bağların güçlendirilmesi, seçmen tabanında hayal kırıklığı yarattı. Taban emek grubu, hükümete açık çağrıda bulunarak "Amerikan savaş makinesi"nden uzaklaşılmasını ve savunma politikalarının gözden geçirilmesini istiyor.
Grup, Avustralya'nın egemenliğini koruması için ABD üslerinin statüsünün yeniden müzakere edilmesi, yeni üs anlaşmalarına son verilmesi ve savunma harcamalarının önceliklerinin yeniden belirlenmesi gerektiğini savunuyor. Ayrıca, ABD'nin olası bir çatışmasında Avustralya'nın otomatik olarak taraf olmayacağına dair güvence verilmesini talep ediyorlar.
Hükümetten henüz resmi bir yanıt gelmedi. Ancak siyasi gözlemciler, Albanese hükümetinin denge politikası izlemeye çalıştığını, bir yandan ABD ile ittifakı sürdürürken diğer yandan Çin ile ilişkileri istikrara kavuşturmaya çabaladığını belirtiyor. Bu denge, özellikle Avustralya'nın ekonomik olarak Çin'e bağımlılığı göz önüne alındığında hassas bir konu.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Avustralya'daki bu tartışma, Hint-Pasifik bölgesindeki güç dengeleri açısından da önem taşıyor. ABD'nin bölgedeki askeri varlığı, Çin'in yükselişine karşı bir denge unsuru olarak görülüyor. Ancak Avustralya gibi müttefik ülkelerde artan kamuoyu baskısı, ABD'nin bölgedeki operasyonel özgürlüğünü sınırlayabilir.
Öte yandan, Avustralya'nın bağımsız bir yol izlemesi, bölgesel güvenlik mimarisinde önemli bir değişime işaret edebilir. Pasifik Adaları ülkeleri de benzer şekilde egemenlik ve dış müdahale konularında hassasiyet gösteriyor. Bu nedenle Avustralya'daki gelişmeler, bölgesel bir trendin parçası olarak da okunabilir.
Uzmanlar, Avustralya'nın ABD ile ittifakını tamamen terk etmesinin kısa vadede olası görünmediğini, ancak kamuoyundaki baskının hükümeti bazı tavizler vermeye zorlayabileceğini belirtiyor. Önümüzdeki dönemde savunma anlaşmalarının şeffaflığı ve parlamenter denetim gibi konuların daha fazla gündeme gelmesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Avustralya'da ABD askeri varlığına yönelik artan tepkiler, NATO müttefiki Türkiye için de dolaylı dersler içeriyor. Türkiye, kendi topraklarındaki yabancı askeri üsler ve savunma işbirlikleri konusunda zaman zaman benzer egemenlik tartışmaları yaşıyor. ABD'nin Avustralya'daki geniş erişimi, Türkiye'nin İncirlik ve diğer tesislerdeki ABD varlığına dair tartışmaları hatırlatıyor. Ayrıca, orta ölçekli güçlerin büyük güçler arasında denge kurma çabaları, Türkiye'nin çok yönlü dış politika stratejisiyle paralellik taşıyor. Avustralya'nın bağımsız savunma arayışı, Türkiye'nin yerli savunma sanayii hamlelerine benzer bir eğilim olarak görülebilir. Bu gelişme, uluslararası sistemde egemenlik ve ittifak ilişkilerinin yeniden sorgulandığını gösteriyor.
