Avustralya'nın, Batı Şeria'daki yasa dışı İsrail yerleşimleriyle ticareti yasaklayan İngiltere, Kanada ve Fransa'ya katılmama kararı, iktidardaki İşçi Partisi (Labor) içinde Filistin yanlısı gruplar tarafından sert eleştirilere yol açtı. Federal hükümetin bu tutumu, partinin tabanında ve parlamento grubunda rahatsızlık yaratırken, kararın gerekçeleri ve uluslararası hukuka uygunluğu tartışma konusu oldu.
Yaptırım kararının arka planı ve Avustralya'nın tutumu
İngiltere, Kanada ve Fransa, son dönemde İsrail'in Batı Şeria'daki yerleşim birimlerinden gelen ürünlere yönelik ticari kısıtlamalar getirme kararı almıştı. Bu ülkeler, yerleşimlerin uluslararası hukuka aykırı olduğunu ve iki devletli çözümü baltaladığını vurgulayarak, söz konusu bölgelerle ticaretin yasaklanmasının hukuki ve ahlaki bir zorunluluk olduğunu savundu. Avustralya hükümeti ise bu adıma katılmama yönünde irade ortaya koydu. Kararın gerekçesi olarak, Avustralya'nın İsrail ile ticari ilişkilerini sürdürme isteği ve yaptırımların etkisiz olacağı düşüncesi öne çıkarıldı. Ancak bu tutum, özellikle İşçi Partisi'nin Filistin yanlısı kanadında hayal kırıklığı yarattı.
Parti içindeki eleştirmenler, Avustralya'nın uluslararası hukuka saygılı bir aktör olarak, müttefikleriyle aynı çizgide hareket etmesi gerektiğini belirtiyor. Labor Friends of Palestine adlı grup, yazılı bir açıklama yaparak kararı "utanç verici" olarak nitelendirdi ve hükümeti Filistin halkının haklarını savunmaya çağırdı. Grup sözcüsü, "Avustralya'nın bu adımı atmaması, İsrail'in yasa dışı yerleşim faaliyetlerine dolaylı da olsa destek vermek anlamına gelir" ifadelerini kullandı.
Kararın açıklanmasının ardından, bazı İşçi Partisi milletvekilleri sosyal medyada ve parlamento kulislerinde rahatsızlıklarını dile getirdi. Milletvekilleri, hükümetin insan hakları ve uluslararası hukuk konusundaki tutarlılığını sorguladı. Öte yandan, hükümet yetkilileri, Avustralya'nın İsrail ile olan ilişkilerini tamamen koparmak istemediğini, ancak iki devletli çözüm için diyalog kanallarının açık tutulması gerektiğini savunuyor.
Uluslararası boyut ve bölgesel etkiler
Avustralya'nın bu kararı, Batılı müttefikleriyle arasında nadir görülen bir ayrılığa işaret ediyor. İngiltere, Kanada ve Fransa'nın yanı sıra Avrupa Birliği'nin bazı üyeleri de benzer yaptırımlar üzerinde çalışıyor. Avustralya'nın dışlanması, ülkenin uluslararası arenadaki itibarını zedeleyebilir ve özellikle Asya-Pasifik bölgesinde Filistin davasına duyarlı ülkelerle ilişkilerde sorun yaratabilir.
Uzmanlar, Avustralya'nın kararının arkasında ekonomik ve stratejik hesapların yattığını belirtiyor. İsrail ile ticaret hacmi küçük olsa da, Avustralya'nın savunma ve istihbarat alanında İsrail ile iş birliği bulunuyor. Ayrıca, ABD'nin İsrail politikasına yakın duran Avustralya, Washington ile ilişkilerini bozmak istemiyor. Ancak bu tutum, ülke içinde artan Filistin yanlısı kamuoyu baskısıyla çelişiyor. Son anketler, Avustralyalıların önemli bir bölümünün İsrail'in yerleşim politikalarına karşı olduğunu gösteriyor.
Bu gelişme, uluslararası toplumun İsrail'e yönelik yaptırım konusunda bölündüğünü ortaya koyuyor. Bazı ülkeler sembolik yaptırımlarla yetinirken, Avustralya gibi ülkeler ise ekonomik ve siyasi maliyetlerden kaçınıyor. Bu durum, Filistin meselesinde etkili bir uluslararası baskı oluşturulmasını zorlaştırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Avustralya'nın yaptırımlara katılmama kararı, Türkiye'nin Filistin politikası açısından önemli bir gösterge. Türkiye, İsrail yerleşimlerini uluslararası hukuka aykırı kabul ediyor ve yaptırım çağrısı yapıyor. Avustralya gibi Batılı bir ülkenin bile yaptırımdan kaçınması, Türkiye'nin uluslararası platformlarda yalnız kalmadığını ancak etkili bir yaptırım rejimi oluşturmanın zorluğunu ortaya koyuyor. Türkiye, İslam İşbirliği Teşkilatı ve BM çatısı altında yürüttüğü diplomasiyle bu tür kararları dengelemeye çalışabilir. Aynı zamanda, Avustralya ile ikili ilişkilerde Filistin meselesi gündeme gelebilir.
