Avrupa genelinde yapılan kapsamlı bir araştırma, kıta vatandaşlarının ezici bir çoğunluğunun güçlü, birleşik ve bağımsız bir Avrupa arzu ettiğini, ancak bu hedefe nasıl ulaşılacağı konusunda ciddi tereddütler yaşadığını gösterdi. Araştırmaya göre, kıta çapında yayılan bir güven krizi, aşırı sağın çöküş anlatıları için verimli bir zemin oluşturuyor.
Güven Krizi ve Aşırı Sağın Yükselişi
Avrupa'nın dört bir yanından on binlerce katılımcıyla gerçekleştirilen ankete göre, halkın büyük bölümü Avrupa Birliği'nin daha güçlü, daha birleşik ve dış politikada daha bağımsız bir aktör olmasını istiyor. Ancak aynı katılımcılar, mevcut siyasi yapıların ve liderlerin bu vizyonu hayata geçirebileceğine dair inançlarının zayıf olduğunu belirtiyor. Bu ikilem, Avrupa'nın karşı karşıya olduğu en kritik sorunlardan biri olarak öne çıkıyor: İstenen hedef ile algılanan kapasite arasındaki uçurum.
Araştırma, ekonomik durgunluk, göç yönetimi, iklim politikaları ve Ukrayna savaşı gibi konularda yaşanan belirsizliklerin, vatandaşların kurumlara olan güvenini sarstığını ortaya koyuyor. Özellikle genç nesil ve kırsal bölgelerde yaşayanlar arasında Avrupa projesine yönelik hayal kırıklığı artıyor. Bu ortamda aşırı sağ partiler, "çöküş" ve "yabancılaşma" temalı söylemlerle seçmen tabanlarını genişletiyor.
Uzmanlar, bu güven açığının sadece aşırı sağı beslemekle kalmadığını, aynı zamanda Avrupa'nın küresel arenada ortak hareket etme kabiliyetini de zayıflattığını vurguluyor. Ortak savunma, enerji güvenliği ve dijital egemenlik gibi alanlarda somut adımlar atılmadıkça, kamuoyundaki bu karamsarlığın daha da derinleşebileceği belirtiliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Araştırmanın sonuçları, yalnızca Avrupa Birliği içindeki dinamikleri değil, aynı zamanda küresel jeopolitik dengeyi de yakından ilgilendiriyor. ABD ile Çin arasındaki rekabetin kızıştığı, Rusya'nın Ukrayna'da sürdürdüğü savaşın devam ettiği ve küresel ticaretin yeniden şekillendiği bir dönemde, Avrupa'nın birleşik bir ses çıkaramaması, kıtanın stratejik ağırlığını azaltıyor. Avrupalıların bağımsız bir Avrupa arzusu, aslında çok kutuplu dünyada kendi çıkarlarını koruma içgüdüsünden kaynaklanıyor. Ancak bu arzunun somut politikalara dönüşememesi, Avrupa'yı dış aktörlerin etkisine daha açık hale getiriyor.
Özellikle NATO içindeki transatlantik bağların sorgulandığı bir dönemde, Avrupa'nın kendi savunma kapasitesini güçlendirme çabaları da bu güven kriziyle yakından ilişkili. Kamuoyu, savunma harcamalarının artırılmasına sıcak bakmakla birlikte, bunun nasıl finanse edileceği ve ortak bir Avrupa ordusunun mümkün olup olmadığı konusunda bölünmüş durumda. Bu belirsizlik, Avrupa'nın kriz anlarında hızlı ve etkili karar almasını zorlaştırıyor.
Ayrıca, enerji krizi ve yeşil dönüşüm politikaları da halk nezdinde endişe kaynağı. Özellikle sanayi bölgelerinde, iklim politikalarının iş kayıplarına yol açacağı korkusu, aşırı sağın ekmeğine yağ sürüyor. Avrupa'nın yeşil mutabakatı gibi iddialı projeleri, sosyal adalet ve ekonomik rekabetçilikle dengelenmediği sürece, halk desteğini yitirme riski taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Avrupa'daki bu güven krizi ve birleşik Avrupa arzusunun hayata geçememesi, Türkiye için hem fırsat hem de risk barındırıyor. AB içindeki kararsızlık, Türkiye'nin bölgesel bir güç olarak hareket alanını genişletebilir; ancak Avrupa'nın zayıflaması, Türkiye'nin en büyük ticaret ortağı ve güvenlik ortamı açısından istikrarsızlık anlamına da gelir. Ayrıca, aşırı sağın yükselişi, Türkiye-AB ilişkilerinde yeni gerilimlere yol açabilir. Türkiye, Avrupa'nın stratejik özerklik arayışını dikkatle izlemeli ve olası bir Avrupa savunma birliğinde kendine yer edinme stratejisi geliştirmelidir.
