Avrupa'da sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) fiyatları, kıtanın gaz stoklarının zaten düşük seviyelerde olması ve İran savaşının sevkiyatları kesintiye uğratmasıyla birlikte 2023 yılından bu yana en yüksek seviyesine çıktı. Piyasa analistleri, bu yükselişin Avrupa'nın kış aylarına hazırlık çabalarını zorlaştıracağını ve enerji maliyetlerini artıracağını belirtiyor. Kuzeybatı Avrupa'da referans gösterilen LNG fiyatları, megavat saat başına 14 dolara ulaşarak son 16 ayın zirvesini gördü. Bu artışta, Orta Doğu'daki çatışmaların Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sevkiyatları tehdit etmesi ve ABD'den gelen LNG sevkiyatlarının yavaşlaması etkili oldu.
Artan fiyatların arkasındaki nedenler
Avrupa'nın gaz depoları, geçtiğimiz yılın ılıman kışı ve azalan Rus gazı akışı nedeniyle ortalamanın altında seyrediyor. Avrupa Gaz Altyapısı verilerine göre, depolama doluluk oranları yüzde 70'in altına gerileyerek son beş yılın en düşük seviyesine indi. Bu durum, kıtanın LNG ithalatına olan bağımlılığını artırıyor. Uzmanlar, İran savaşının Basra Körfezi'ndeki deniz trafiğini riske attığını ve Katar'ın dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından biri olduğunu hatırlatarak, olası bir kesintinin fiyatları daha da yukarı taşıyabileceği uyarısında bulunuyor.
Öte yandan, ABD'nin Teksas eyaletindeki Freeport LNG tesisi bakım çalışmaları nedeniyle kapasitesinin yarısıyla çalışıyor. Bu tesis, Avrupa'ya yapılan Amerikan LNG ihracatının önemli bir bölümünü karşılıyor. Ayrıca, Asya'dan gelen güçlü talep de LNG kargolarını Avrupa yerine daha yüksek fiyat veren pazarlara yönlendiriyor. Küresel LNG piyasasında arzın sınırlı olması, Avrupalı alıcıları spot piyasada daha yüksek fiyatlar ödemeye zorluyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu fiyat artışı, yalnızca Avrupa'yı değil, küresel enerji piyasalarını da etkiliyor. Gelişmekte olan ülkeler, artan LNG fiyatları nedeniyle enerji ithalatında zorlanırken, bazı ülkeler kömüre geri dönüş sinyalleri veriyor. Avrupa Birliği yetkilileri, kış aylarında gaz talebinin pik yapacağı dönemde arz güvenliğini sağlamak için acil önlemler alınması gerektiğini vurguluyor. Almanya ve İtalya gibi ülkeler, yeni LNG terminalleri inşa ederek ithalat kapasitelerini artırmaya çalışıyor; ancak bu projelerin tamamlanması yıllar alabilir.
Analistler, İran savaşının uzaması durumunda fiyatların megavat saat başına 20 doların üzerine çıkabileceğini öngörüyor. Bu durum, Avrupa'da sanayi üretimini olumsuz etkileyebilir ve enflasyonist baskıları artırabilir. Avrupa Merkez Bankası, enerji fiyatlarındaki yükselişin tüketici fiyatlarını tekrar yukarı çekebileceği konusunda uyarıda bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, doğal gaz ihtiyacının büyük bölümünü ithalatla karşılıyor ve LNG tedarikinde Avrupa ile rekabet ediyor. Avrupa'daki fiyat artışı, Türkiye'nin enerji ithalat faturasını doğrudan etkileyebilir. Türkiye'nin gaz anlaşmalarının bir kısmı uzun vadeli ve fiyatı petrol endeksli olsa da, spot LNG alımları bu yükselişten olumsuz etkilenecektir. Ayrıca, artan enerji maliyetleri Türkiye'de enflasyonu tetikleyebilir. Türkiye'nin enerji arz güvenliğini çeşitlendirmek için yerli kaynaklara ve yenilenebilir enerjiye yatırım yapması, bu tür küresel fiyat şoklarına karşı dayanıklılığı artırabilir. Bölgesel istikrarsızlık, Türkiye'nin enerji koridoru olma hedefini de etkileyebilir; bu nedenle Ankara'nın diplomatik girişimleri önem kazanıyor.
