Pennsylvania Sağlık Bakanlığı, eyalette 35 yıl aradan sonra ilk kez kızamık kaynaklı iki ölümün meydana geldiğini açıkladı. Yetkililer, kimlikleri kamuoyuyla paylaşılmayan her iki kişinin de Lancaster County'de yaşadığını ve aşılarının olmadığını doğruladı. Bu trajik gelişme, ABD genelinde aşı karşıtlığı hareketlerinin etkisiyle azalan aşılama oranlarına ilişkin endişeleri artırdı.
Gelişmenin arka planı
Pennsylvania Sağlık Bakanlığı, ölümlerin 2025 yılı başlarında kayıtlara geçtiğini ve her iki vakanın da kızamık komplikasyonları nedeniyle hayatını kaybettiğini bildirdi. Bakanlık, daha fazla ayrıntı vermekten kaçınarak, ailelerin gizlilik hakkını korumaya öncelik verdiklerini vurguladı. Ancak, her iki kişinin de aşılanmamış olması, hastalığın yayılmasını önlemede aşılamanın kritik önemini bir kez daha ortaya koyuyor.
Kızamık, oldukça bulaşıcı bir virüs olup, havadaki damlacıklar yoluyla yayılır. Aşısız kişilerde zatürre, beyin iltihabı gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) verilerine göre, iki doz MMR (kızamık-kabakulak-kızamıkçık) aşısı, hastalığa karşı yaklaşık %97 oranında koruma sağlıyor. Ancak son yıllarda, özellikle bazı topluluklarda aşı karşıtlığı nedeniyle aşılama oranlarında düşüş yaşanıyor.
Lancaster County, eyaletin güneydoğusunda yer alan ve hem kentsel hem de kırsal alanları kapsayan bir bölge. Bölgede, aşı oranlarının düşük olduğu ve sağlık hizmetlerine erişimin sınırlı olabileceği kırsal kesimlerde salgının yayılma riski bulunuyor. Sağlık yetkilileri, bölgede yaşayanların aşı durumlarını kontrol etmeleri ve eksik aşılarını yaptırmaları konusunda uyarılarda bulunuyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu ölümler, Amerika Birleşik Devletleri genelinde 2000 yılında elimine edildiği ilan edilen kızamığın yeniden ortaya çıkışının bir göstergesi. CDC, son yıllarda ülke genelinde artan kızamık vakaları rapor ediyor. 2024 yılında 45 eyalette 1.200'den fazla vaka tespit edildi ve bu sayının 2025'te daha da artabileceği öngörülüyor. Bu durum, dünya genelinde aşılama programlarının aksaması ve aşı karşıtlığının yaygınlaşmasıyla ilişkilendiriliyor.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) de kızamık vakalarının küresel olarak arttığını bildiriyor. 2023 yılında dünya genelinde yaklaşık 9 milyon kızamık vakası görüldü ve 136.000 kişi hayatını kaybetti. Salgınlar, özellikle aşılama oranlarının düşük olduğu ülkelerde yoğunlaşıyor. Pennsylvania'daki ölümler, gelişmiş ülkelerde dahi aşı karşıtlığının ciddi halk sağlığı tehditleri oluşturabileceğini gözler önüne seriyor.
ABD'de son olarak 1989 ve 1991 yılları arasında yaşanan kızamık salgınında 55.000'den fazla vaka ve 123 ölüm kaydedilmişti. Aşı kapsamının artırılmasıyla birlikte bu sayılar hızla düşmüş ve hastalık neredeyse tamamen kontrol altına alınmıştı. Ancak bugün, sosyal medyada yayılan yanlış bilgiler ve aşı karşıtı hareketlerin etkisiyle toplumsal bağışıklık azalıyor. Uzmanlar, bu durumun yeni salgınlara zemin hazırladığını belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'de yaşanan bu kızamık ölümleri, Türkiye için de önemli bir ders niteliğindedir. Türkiye'de son yıllarda aşı karşıtlığı ve tereddüdü artış göstermektedir. Özellikle sosyal medyada yayılan yanlış bilgiler, birçok ailenin çocuklarına aşı yaptırmasından kaçınmasına neden olmaktadır. Bu durum, Türkiye'de kızamık ve diğer aşı ile önlenebilir hastalıkların yeniden ortaya çıkma riskini artırmaktadır. Sağlık Bakanlığı'nın ulusal aşılama programlarını güçlendirmesi ve toplumu doğru bilgilendirmesi kritik önem taşımaktadır. Aksi takdirde Amerika Birleşik Devletleri'nde görülen bu tür vakaların Türkiye'de de yaşanması olasıdır. Küresel bir halk sağlığı tehdidi olan aşı karşıtlığına karşı uluslararası iş birliği de gerekmektedir.
