AstraZeneca'nın (AZN) Bristol Myers Squibb'i (BMY) satın alma seçeneklerini araştırdığı haberleri, şirketin hisselerinde Pazartesi günü sert bir düşüşe neden oldu. Bloomberg Intelligence analisti Sam Fazeli'ye göre, böyle bir anlaşma 'hiçbir mantıklı gerekçeye dayanmıyor'. Haber, ilaç endüstrisinde şimdiye kadarki en büyük birleşmelerden birine zemin hazırlayabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin Arka Planı
Bloomberg'in haberine göre, AstraZeneca yönetimi son haftalarda Bristol Myers Squibb ile birleşme olasılığını değerlendirmek üzere danışmanlarla görüşmeler yaptı. Henüz resmi bir teklif yapılmamış olmasına rağmen, sadece bu haber bile yatırımcıları tedirgin etti. Pazartesi günü Londra Borsası'nda AstraZeneca hisseleri yüzde 8'e varan değer kaybı yaşadı. Bu düşüş, piyasa değerinden yaklaşık 15 milyar dolarlık bir kayba işaret ediyor.
Bristol Myers Squibb ise New York Borsası'nda yüzde 4,5 civarında bir yükseliş kaydetti. İki şirketin birleşmesi durumunda ortaya çıkacak dev ilaç şirketi, yıllık yaklaşık 165 milyar dolarlık geliriyle sektörün açık ara en büyüğü olacaktı. Bu büyüklük, mevcut lider Johnson & Johnson'ı bile geride bırakacak bir ölçeği ifade ediyor.
Bloomberg Intelligence analisti Sam Fazeli, konuya ilişkin değerlendirmesinde, 'Böyle bir satın alma hiçbir mantıklı gerekçeye dayanmıyor. AstraZeneca'nın mevcut ilaç portföyü ve Ar-Ge hattı, Bristol Myers'inkilerle büyük ölçüde örtüşüyor. Bu, iki şirketin de güçlü olduğu onkoloji alanında ciddi bir ürün kanibalizasyonu yaratabilir' dedi. Fazeli ayrıca, iki şirketin de kendi büyüme stratejilerini bağımsız olarak sürdürmelerinin çok daha mantıklı olduğunu vurguladı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişme, ilaç endüstrisindeki birleşme ve satın alma (M&A) dalgasının bir parçası olarak dikkat çekiyor. Son yıllarda büyük ilaç şirketleri, patent korumalarının sona ermesiyle kaybettikleri gelirleri telafi etmek ve yeni ilaç geliştirme maliyetlerini paylaşmak amacıyla sık sık birleşme yoluna gidiyor. Pfizer-BioNTech, Merck-Seagen gibi büyük anlaşmalar bu eğilimin örnekleri arasında.
Ancak uzmanlar, AstraZeneca ve Bristol Myers'in mevcut durumda birbirini tamamlayıcı değil, rakip olduğunu belirtiyor. Her iki şirket de özellikle immüno-onkoloji alanında güçlü; ancak portföyleri büyük ölçüde çakışıyor. Bu durum, birleşmenin sinerji yaratmaktan ziyade, rekabet kurumlarının incelemeleriyle karşılaşma riskini artırıyor. ABD, AB ve İngiltere'deki antitröst otoriteleri, bu büyüklükteki bir birleşmeyi yakın mercek altına alacak gibi görünüyor.
AstraZeneca'nın geçmişteki büyük satın almaları başarılı olmuştu. Örneğin 2020'de Alexion Pharmaceuticals'ı 39 milyar dolara satın alarak nadir hastalıklar alanında önemli bir oyuncu haline gelmişti. Ancak Bristol Myers ile yapılacak bir anlaşma, ölçek ve karmaşıklık açısından çok daha büyük bir adım olacak. Analistler, böyle bir birleşmenin iki şirketin de Ar-Ge harcamalarını kısmasına yol açabileceğini, bunun da uzun vadede inovasyonu yavaşlatacağını öne sürüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türk ilaç piyasası açısından doğrudan bir etki yaratmasa da, küresel ilaç endüstrisindeki konsolidasyon eğilimi, Türkiye'deki ilaç Ar-Ge'si ve üretimi üzerinde dolaylı sonuçlar doğurabilir. Türkiye, son yıllarda yerli aşı ve ilaç geliştirme çalışmalarına ağırlık veriyor. Büyük küresel firmaların birleşmeleri, tedarik zincirlerinde ve fiyatlandırmada değişikliklere yol açabilir. Ayrıca, bu tür birleşmelerin, Türkiye gibi gelişen pazarlarda ilaç erişimini olumsuz etkileyebileceği endişesi bulunuyor. Bununla birlikte, Türkiye'nin güçlü jenerik ilaç üretim kapasitesi ve bölgesel lojistik avantajı, bu tür küresel dalgalanmalara karşı bir tampon oluşturuyor.
