Yapay zeka şirketi Anthropic, ABD genelinde eyalet bazında yürüttüğü lobi faaliyetleriyle, sektördeki diğer devlerden farklı bir strateji izliyor. Şirket, her eyalette ayrı ayrı daha sıkı yapay zeka güvenlik yasaları çıkarılması için çalışırken, ana rakibi OpenAI ise federal düzeyde tek bir çerçeve oluşturulmasını savunuyor. Bu yaklaşım, Anthropic'in güvenlik odaklı kurumsal kimliğini pekiştirirken, eyaletler arasında düzenleme farklılıklarına yol açma riski de taşıyor.
Anthropic'in eyalet stratejisi ve OpenAI ile rekabet
Anthropic, 2023 yılında kurulduğu günden bu yana yapay zeka güvenliğini önceliklendiren bir şirket olarak biliniyor. CEO Dario Amodei, şirketin kuruluş felsefesinin “zararlı yapay zeka sonuçlarını önlemek” olduğunu sık sık vurguluyor. Bu vizyon doğrultusunda, Anthropic şu anda ABD'de 50 eyaletin tamamında yasama süreçlerini yakından takip ediyor ve her eyalete özel yapay zeka düzenleme taslakları sunuyor. Şirketin kamu politikası direktörü James Manyika, “Her eyaletin kendine özgü endişeleri ve öncelikleri var. Kaliforniya'da etik sorunlar öne çıkarken, Teksas'ta ekonomik rekabet daha belirleyici olabiliyor” dedi.
OpenAI ise bunun aksine, Washington'da federal bir yapay zeka yasası için lobi yapıyor. CEO Sam Altman, Senato'daki oturumlarda “ulusal bir standart” çağrısında bulunuyor. Ancak bu strateji, ABD Kongresi'ndeki partizan kilitlenme nedeniyle yavaş ilerliyor. Eyalet düzeyinde ise şimdiye kadar sadece Colorado, Connecticut ve Kaliforniya gibi birkaç eyalet kapsamlı yapay zeka yasası çıkardı.
Anthropic'in bu eyalet temelli yaklaşımı, şirketi hem rakiplerinden ayırıyor hem de sektörde bir standartlar mozaiği yaratma riskini taşıyor. Teknoloji analisti Sarah K. White, “Eyaletler farklı düzenlemeler getirirse, büyük şirketler uyum maliyetleriyle karşılaşacak. Ancak küçük girişimler için bu daha da zorlayıcı olabilir” diye konuştu.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, yalnızca ABD iç pazarını değil, küresel yapay zeka düzenlemelerini de etkileme potansiyeli taşıyor. AB'de geçen yıl kabul edilen Yapay Zeka Yasası (AI Act), kıta genelinde tek bir çerçeve sunarken, ABD'de eyaletler arası farklılıklar Brüksel'deki standartlarla uyum sorunları yaratabilir. Özellikle Avrupa'da faaliyet gösteren ABD merkezli teknoloji şirketleri, hem eyalet hem de AB kurallarına uymak zorunda kalabilir.
Çin ise yapay zeka düzenlemelerinde merkezi bir yaklaşım izliyor. Pekin, 2023'te yürürlüğe giren “Üretken Yapay Zeka Yönetmeliği” ile tüm sektörü sıkı denetim altına aldı. ABD'deki bu eyalet temelli parçalı yapı, küresel teknoloji rekabetinde ABD'yi dezavantajlı duruma düşürebilir. Stanford Üniversitesi'nden Profesör Erik Brynjolfsson, “ABD, düzenleme konusunda bir yamalı bohça haline gelirse, yenilikçi şirketler daha öngörülebilir pazarlara (Singapur, İngiltere gibi) yönelebilir” uyarısında bulunuyor.
Öte yandan, Anthropic'in “güvenlik odaklı” marka imajı da bu stratejiyle güçleniyor. Şirket, eyalet yasalarında şeffaflık raporlaması, bağımsız denetim ve insan gözetimi gibi maddelerin yer almasını savunuyor. Bu, teknoloji endüstrisinde “sorumlu yapay zeka” kavramını somut adımlarla pekiştiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, kendi yapay zeka stratejisini oluştururken ABD'deki bu eyalet temelli yaklaşımı yakından izlemeli. Henüz kapsamlı bir yapay zeka yasası bulunmayan Türkiye, hem AB'nin AI Act'ini hem de ABD'deki parçalı yapıyı referans alarak bir model geliştirebilir. Özellikle TÜBİTAK ve Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi'nin bu süreçte proaktif olması, Türk teknoloji firmalarının uluslararası pazarlarda rekabet gücünü artırabilir. Ayrıca, güvenlik standartları konusunda erken düzenleme yapmak, yabancı yatırımcılar için Türkiye'yi cazip hale getirebilir. Ancak, parçalı bir düzenleme yerine tüm ülkeyi kapsayan tek bir yasa daha etkili olacaktır.
