Birleşik Krallık'ta Muhafazakâr Parti'nin eski Birmingham Belediye Başkanı Andy Street, ülkenin ulusallaştırılmış demiryolu ağına başkanlık yapma yarışından çıkarıldı. İşçi Partisi hükümeti, ağustos ayından bu yana devam eden sekiz aylık arayışa rağmen pozisyonu hâlâ dolduramadı. Street'in adı, demiryolu reformu ve bölgesel kalkınma konusundaki deneyimi nedeniyle öne çıkmıştı.
Gelişmenin Arka Planı
İngiltere'de demiryolu sistemi, 2024 yılında kabul edilen yasayla büyük ölçüde kamulaştırıldı ve yeni bir devlet kurumu olan Great British Railways (GBR) çatısı altında toplandı. Bu kurumun başına getirilecek isim, altyapı yatırımları, tarifeler ve bölgesel ulaşım politikaları üzerinde geniş yetkilere sahip olacak. İşçi Partisi hükümeti, pozisyon için hem kamu hem de özel sektörden adaylar değerlendiriyor.
Andy Street, 2017-2024 yılları arasında Birmingham Belediye Başkanı olarak görev yaptı ve Batı Midlands bölgesinde ulaşım ağının iyileştirilmesiyle tanındı. Muhafazakâr Parti içinde merkez sağ çizgide duran Street, 2024 seçimlerini kaybettikten sonra siyasetten uzaklaşmış görünüyordu. Ancak kendisiyle çalışan kişiler, Street'in ön cephe siyasete dönebileceğini düşünüyor. Demiryolu başkanlığı, onun için bir dönüş kapısı olarak görülüyordu.
Hükümet kaynaklarına göre, Street'in adaylığı, Muhafazakâr Parti geçmişi nedeniyle bazı İşçi Partili milletvekilleri tarafından kuşkuyla karşılandı. Ayrıca, Street'in bölgesel ulaşım projelerindeki performansı takdir toplasa da, ulusal düzeyde bir demiryolu ağını yönetme deneyimi sorgulandı. İşçi Partisi, pozisyonu siyasi bir atama olmaktan çıkarıp liyakat temelli bir seçim süreci yürütmek istediğini savunuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İngiltere'nin demiryolu reformu, Avrupa'daki ulaşım politikaları açısından da yakından izleniyor. Avrupa Birliği, 2021'de kabul ettiği 'Akıllı ve Sürdürülebilir Mobilite Stratejisi' ile demiryolu taşımacılığını teşvik ediyor. Brexit sonrası dönemde İngiltere, kendi ulusal demiryolu modelini oluşturma çabasında. Great British Railways'in başkanı, Avrupa'daki muadilleriyle (örneğin Almanya'daki Deutsche Bahn veya Fransa'daki SNCF) işbirliği yapacak.
Öte yandan, İngiltere'de demiryolu hizmetleri son yıllarda sık sık grevler, gecikmeler ve altyapı sorunlarıyla gündeme geldi. Kamuoyu, yeni yönetimin bu sorunları çözmesini bekliyor. Ancak pozisyonun sekiz aydır boş kalması, hükümetin karar alma sürecindeki yavaşlığına dair eleştirileri artırıyor. Muhalefet, İşçi Partisi'ni 'etkisiz yönetim' ile suçluyor.
Andy Street'in yarış dışı kalması, Muhafazakâr Parti içindeki ılımlı kanadın da zayıfladığına işaret ediyor. Street, partisinin sert sağa kaymasına karşı çıkan isimlerden biriydi. Onun gibi isimlerin kamudan dışlanması, Birleşik Krallık'ta siyasi kutuplaşmayı derinleştirebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'nin demiryolu reformu doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, Avrupa'daki ulaştırma politikaları ve altyapı yatırımları Türk lojistik sektörü için önem taşıyor. Türkiye, Avrupa ile Asya arasında bir köprü konumunda ve demiryolu hatlarının modernizasyonu, ihracat rotalarını etkiliyor. Ayrıca, İngiltere'deki siyasi istikrarsızlık ve karar alma süreçlerindeki gecikmeler, yatırımcı güvenini sarsarak dolaylı yoldan Türkiye'nin ticari ilişkilerini de etkileyebilir. Türk firmaları, Birleşik Krallık'taki altyapı ihalelerine ilgi gösteriyor; bu süreçteki belirsizlik, rekabet koşullarını değiştirebilir.
