Eski Greater Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham, bugün Kral III. Charles tarafından resmen Britanya Başbakanı olarak atandı. Burnham, İşçi Partisi lideri olarak selefi Keir Starmer'den görevi devraldı ve yeni kabinesini Buckingham Sarayı'nda düzenlenen törenin ardından açıkladı. Sürpriz bir hamleyle, eski rakip Yvette Cooper'ı Dışişleri Bakanlığı'na, Rachel Reeves'i ise Hazine Bakanlığı'na getiren Burnham, 'Birleşik Krallık'ı yeniden inşa etme' sözü verdi. Politico ekibinin canlı takip ettiği gelişmeler, ülkede yeni bir siyasi dönemin başlangıcını işaret ediyor.
Gelişmenin Arka Planı
Andy Burnham'ın başbakanlık yolculuğu, İşçi Partisi içinde yıllardır süren bir yükselişin sonucu. 2024 genel seçimlerinde partisini zafere taşıyan Burnham, özellikle 2017 Manchester Arena saldırısı sonrası gösterdiği kriz yönetimiyle tanınıyor. Greater Manchester'da belediye başkanı olarak sağlık ve ulaşım alanındaki reformlarıyla dikkat çeken Burnham, merkez sol politikaları benimserken Brexit sonrası Birleşik Krallık'ın Avrupa ile ilişkilerini yeniden dengelemeyi hedefliyor. Starmer'ın istifasının ardından yapılan liderlik yarışını kazanan Burnham, kabinesinde hem partinin eski muhafızlarını hem de yeni yüzleri bir araya getirdi. Savunma Bakanlığı'na John Healey, İçişleri Bakanlığı'na ise Yvette Cooper'ın getirilmesi, güvenlik politikasında süreklilik sinyali veriyor.
Burnham'ın ilk icraatları arasında NHS'ye acil fon sağlanması ve konut krizine yönelik acil önlemler yer alıyor. Başbakan, göreve başlama konuşmasında 'Ulusal bir iyileşme ve yenilenme dönemi' başlattıklarını belirterek, toplumsal eşitsizlikle mücadele ve yeşil dönüşümü öncelikleri arasında saydı. Muhafazakar Parti lideri Rishi Sunak ise Burnham'ı deneyimsizlikle suçlarken, Liberal Demokratlar yeni hükümete 'şeffaflık ve hesap verebilirlik' çağrısı yaptı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Burnham'ın başbakanlığı, Avrupa siyasetinde önemli bir değişimi temsil ediyor. Brexit sonrası AB-İngiltere ilişkilerinde yeni bir sayfa açılması beklenirken, Burnham'ın daha yakın işbirliğine açık olduğu sinyali verdi. Fransa Cumhurbaşkanı Macron ve Almanya Başbakanı Scholz, Burnham'ı tebrik ederek ikili ilişkilerin güçlendirilmesi mesajı verdi. Öte yandan, Burnham'ın NATO'ya bağlılık vurgusu ve savunma harcamalarını GSYİH'nın %2,5'ine çıkarma hedefi, ittifak içinde olumlu karşılandı. Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy, Burnham'ın Kiev'i derhal ziyaret etme niyetini memnuniyetle karşıladı.
Küresel ölçekte, Burnham'ın iklim değişikliğiyle mücadele konusundaki kararlılığı, COP zirvelerinde İngiltere'nin lider rolünü pekiştirebilir. Ancak Çin ve Rusya ile ilişkilerde denge politikası izlemesi beklenen yeni başbakanın, özellikle ticaret ve güvenlik konularında zorlu sınavlarla karşılaşacağı belirtiliyor. Eski başbakan David Cameron'ın danışmanlık yaptığı Burnham'ın, Orta Doğu'da İsrail-Filistin meselesine daha yapıcı bir yaklaşım benimseyebileceği konuşuluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Burnham'ın başbakan olması, Türkiye-İngiltere ilişkilerinde potansiyel bir yumuşama dönemine işaret edebilir. Burnham'ın daha önce Türkiye'nin AB üyelik sürecine destek verdiği biliniyor; bu, Brexit sonrası ticaret anlaşması müzakerelerinde Ankara'nın elini güçlendirebilir. Savunma sanayii işbirliği ve göç konusunda diyaloğun artması beklenirken, Doğu Akdeniz'de denge arayışında Burnham'ın Atina ile yakınlaşması Ankara'yı tedirgin edebilir. Genel olarak, İngiltere'de merkez sol bir hükümet, Türkiye'nin Batı ile ilişkilerinde fırsatlar sunarken, Kıbrıs ve Ege gibi dosyalardaki geleneksel pozisyonların korunması kritik olacak.
