Almanya’nın yeni ilaçların geri ödeme fiyatlarını düşürmeye yönelik planları, ilaç devlerinin tepkisini çekti. ABD merkezli Eli Lilly ve Alman Bayer, bu düzenlemeye karşı net bir tavır alarak ABD yönetiminin ilaç fiyatlarını aşağı çekme çabalarına destek sinyali verdi. İki şirketin üst düzey yöneticileri, Almanya’nın sağlık sisteminde yenilikçi ilaçlara ayrılan bütçenin kısılmasının, Ar-Ge yatırımlarını ve hasta erişimini olumsuz etkileyeceğini savunuyor. Alman hükümeti, 2024 yılında yürürlüğe giren ilaç fiyatlama reformu kapsamında, ilk yıl satış cirosu 250 milyon avroyu aşan yeni ilaçların fiyatlarını daha sıkı denetlemeyi hedefliyor. Ancak sektör temsilcileri, bu adımın Avrupa’nın en büyük ilaç pazarında inovasyonu baltalayacağı görüşünde.
Gelişmenin Arka Planı
Almanya Federal Ortak Komitesi (G-BA), yeni ilaçların ek faydasını değerlendiren bir sistemi 2011’den beri uyguluyor. Bu sistem, ilaç şirketleri ile sağlık sigortası fonları arasında fiyat müzakerelerini zorunlu kılıyor. Ancak son reformla birlikte, müzakerelerde referans fiyat uygulamasının genişletilmesi ve ilk yıl satış eşiğinin düşürülmesi planlanıyor. Eli Lilly CEO’su David Ricks, Financial Times’a yaptığı açıklamada, “Almanya’nın bu hamlesi, hastaların en yeni tedavilere erişimini geciktirecek ve Avrupa’nın biyoteknoloji yatırımlarında geri kalmasına yol açacak” dedi. Bayer CEO’su Bill Anderson ise, “Fiyat baskıları kısa vadede bütçeleri rahatlatsa da, uzun vadede ilaç geliştirme sürecini sekteye uğratır” uyarısında bulundu. Alman hükümeti ise 2023’te yaklaşık 48 milyar avro olan ilaç harcamalarının kontrol altına alınması gerektiğini vurguluyor.
Küresel Boyut
Bu tartışma, ABD’de Başkan Joe Biden’ın Enflasyonu Düşürme Yasası (IRA) ile başlattığı ilaç fiyat reformlarını da yeniden gündeme taşıdı. IRA, Medicare üzerinden satılan 10 ilacın fiyatını 2026’dan itibaren doğrudan müzakere etme yetkisi veriyor. ABD Ticaret Temsilcisi Katherine Tai, Almanya’nın da benzer bir yolu izlemesini memnuniyetle karşıladıklarını belirtti. Ancak ilaç şirketleri, iki ülkedeki düzenlemelerin birleşerek küresel ilaç fiyatlarını aşağı çekeceği endişesini taşıyor. Eli Lilly ve Bayer gibi büyük oyuncular, Ar-Ge bütçelerinin daralması halinde yeni antibiyotikler, kanser tedavileri ve nörolojik hastalıklara yönelik ilaçların geliştirilmesinin yavaşlayacağını öne sürüyor. Avrupa İlaç Sanayii ve Dernekleri Federasyonu (EFPIA) verilerine göre, Avrupa’nın küresel Ar-Ge yatırımlarındaki payı 2010’daki %35’ten 2022’de %28’e geriledi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ilaç fiyatlandırmasında referans fiyat uygulamasını kullanan ülkeler arasında yer alıyor. Almanya ve ABD’deki bu tartışmalar, Türk ilaç sektörü ve Sağlık Bakanlığı’nın politikalarını doğrudan etkileyebilir. Yerli ilaç üretimini teşvik etmeyi hedefleyen Türkiye, küresel fiyat baskıları karşısında Ar-Ge merkezlerini ülkeye çekme stratejisini yeniden değerlendirmek zorunda kalabilir. Ayrıca, AB ülkelerinde uygulanacak fiyat kontrolleri, Türkiye’nin ithal ettiği orijinal ilaçların maliyetini düşürebilir ve sağlık bütçesine olumlu yansıyabilir. Ancak bu durum, ilaç şirketlerinin Türkiye’ye yönelik yatırım kararlarında temkinli olmalarına neden olabilir. Küresel ilaç fiyat savaşları, Türkiye’nin ilaçta dışa bağımlılığını azaltma hedefini zora sokma potansiyeli taşıyor.
