Taliban'ın Afganistan'da iktidarı ele geçirmesinin beşinci yıl dönümünde, ülkesini terk etmek zorunda kalan binlerce Afgan, Fransa'da hayatlarını yeniden kurmaya çalışıyor. Ancak bu süreç, dil engeli, barınma sorunları ve iş bulma zorlukları gibi birçok engeli beraberinde getiriyor. Fransa'ya sığınan Afgan doktor Fardina Samadi gibi kadınlar için ülke, Taliban yönetimi altında kendilerine tanınmayan özgürlükleri sunarken, kariyerlerini yeniden inşa etmek de ayrı bir mücadele gerektiriyor.
Beş Yıllık Mücadele
2021 yılının Ağustos ayında ABD askerlerinin çekilmesiyle birlikte Taliban'ın kontrolü ele geçirmesi, Afganistan'da büyük bir kaosa yol açtı. Ülkeyi terk etmek zorunda kalan binlerce Afgan, Avrupa ülkelerine sığınma talebinde bulundu. Fransa, bu süreçte özellikle insan hakları savunucuları, gazeteciler ve kadın hakları aktivistleri olmak üzere risk altındaki Afganlara kapılarını açtı. Ancak beş yıl geçmesine rağmen, ülkeye yerleşen Afganların entegrasyonu beklenen hızda ilerlemiyor.
Doktor Fardina Samadi, Kabil'deki bir hastanede çalışırken Taliban'ın gelişiyle birlikte hayatının tehlikede olduğunu fark etti. Fransa'ya sığınan Samadi, şimdi Paris'te yaşıyor ve Fransızca öğrenerek tıp alanında yeniden çalışabilmek için mücadele veriyor. Samadi, "Fransa bize güvenli bir liman sundu, ancak burada hayatını yeniden kurmak, sıfırdan başlamak demek. Fransızca bilmeden hastanede çalışmak imkansız. Şu anda dil kurslarına gidiyorum ve umarım bir gün tekrar doktorluk yapabileceğim" diyor.
Entegrasyonun Zorlukları
Fransa'daki Afgan mültecilerin karşılaştığı en büyük sorunlardan biri barınma. Ülkedeki konut sıkıntısı, mültecilerin uygun ve uygun fiyatlı bir yer bulmasını zorlaştırıyor. Birçok Afgan aile, geçici barınma merkezlerinde veya arkadaşlarının yanında kalıyor. İş bulma da ayrı bir sorun. Dil bilmeyen ve diplomaları Fransa'da tanınmayan Afganlar, genellikle vasıfsız işlerde çalışmak zorunda kalıyor.
Fransa hükümeti, mültecilerin entegrasyonunu kolaylaştırmak için dil kursları ve mesleki eğitim programları sunuyor. Ancak bu programların yetersiz olduğu ve bekleme listelerinin uzun olduğu belirtiliyor. Afgan toplumu, kendi dayanışma ağlarını kurarak yeni gelenlere yardımcı olmaya çalışıyor. Paris'teki Afgan dernekleri, hem sosyal hem de hukuki destek sağlıyor.
Kadınların Durumu
Fardina Samadi gibi kadın mülteciler için Fransa, Taliban rejimi altında kadınlara tanınmayan temel hakları elde etme fırsatı sunuyor. Afganistan'da kız çocuklarının ve kadınların eğitim hakkı ellerinden alınmış durumda; kadınların çalışması, seyahat etmesi ve hatta yalnız başına evden çıkması bile yasaklandı. Fransa'da ise kadınlar özgürce eğitim alabiliyor, çalışabiliyor ve istedikleri gibi yaşayabiliyor.
Ancak kadınların iş hayatına geri dönmesi de kolay değil. Doktor Samadi, tıp diplomasının Fransa'da tanınması için uzun bir denklik sürecinden geçmesi gerektiğini dile getiriyor. "Mesleğimi icra etmek için sadece Fransızca öğrenmek yetmiyor; ayrıca sınavlara girmem ve staj yapmam gerekiyor. Bu, yıllar alabilir" ifadelerini kullanıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Afgan mülteci krizi, sadece Fransa'nın değil, tüm Avrupa'nın karşı karşıya olduğu bir sorun. BM Mülteciler Yüksek Komiserliği'ne (BMMYK) göre, Taliban'ın iktidara gelmesinden bu yana 1,6 milyondan fazla Afgan ülkesini terk etti. Bunların büyük bir kısmı Pakistan ve İran gibi komşu ülkelere sığındı; ancak Avrupa'ya ulaşanlar da azımsanmayacak sayıda.
Fransa, Avrupa Birliği içinde göç politikalarında en katı ülkelerden biri olarak biliniyor. Ancak Afgan mülteciler söz konusu olduğunda, insani gerekçelerle belirli bir esneklik gösteriliyor. Yine de mültecilerin kalıcı olarak entegrasyonu, ülkenin sosyal ve ekonomik politikalarının önemli bir sınavı niteliğinde.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Afgan mülteci krizi, Türkiye'yi doğrudan etkileyen bir insani ve güvenlik meselesidir. Türkiye, Taliban'ın iktidara gelmesinin ardından Afganistan'dan gelen düzensiz göç dalgasıyla mücadele etmek zorunda kalmıştır. Sınır güvenliği önlemlerini artıran Türkiye, aynı zamanda Afganistan'da istikrarın sağlanması için diplomatik çabalarını sürdürmektedir. Fransa'nın Afgan mültecilere sağladığı imkanlar, Türkiye'nin göç yükünü hafifletmekle birlikte, Avrupa ülkelerinin göç konusundaki tutarlı bir politika izlememesi Türkiye'yi zor durumda bırakabilir. Bu nedenle, Afgan mültecilerin entegrasyonu ve ülkelerine dönüşü için uluslararası iş birliği Türkiye için büyük önem taşımaktadır.
