ABD, İran’a yönelik askeri operasyonlarını sürdürüyor. Amerikan kuvvetlerinin İran topraklarına düzenlediği yeni hava saldırılarında, İran medyası Kiş, Keşm ve Bender Abbas adalarında patlamalar meydana geldiğini bildirdi. Saldırıların hedefinde askeri tesislerin olduğu belirtilirken, can kaybına ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı. Öte yandan Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), bir tankere yönelik düzenlenen saldırıda bir kişinin hayatını kaybettiğini duyurdu. BAE Dışişleri Bakanlığı, saldırıyı kınayarak bölgede tansiyonun daha da yükseldiği uyarısında bulundu.
Gelişmenin arka planı
ABD ile İran arasındaki gerilim son haftalarda hızla tırmandı. Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada, İran’ın ABD ve müttefiklerine yönelik saldırılarına karşılık olarak “orantılı ve caydırıcı” adımlar atıldığı ifade edildi. Pentagon, İran’ın petrol tesislerini ve deniz güvenliğini tehdit eden eylemlerine misilleme yapıldığını belirtti. İran ise ABD’nin saldırılarını “uluslararası hukukun ihlali” olarak nitelendirerek, “sert karşılık” vereceğini duyurdu. Tahran yönetimi, Basra Körfezi’ndeki gerilimi düşürmek için acil bir bölgesel toplantı çağrısı yaptı.
İran medyasına göre, Kiş ve Keşm adalarındaki patlamalar askeri üsler ve hava savunma sistemlerinin yakınlarında meydana geldi. Bender Abbas’ta ise liman bölgesinde infilaklar duyuldu. Henüz resmi olarak doğrulanmayan bilgilere göre, en az 10 İran askeri personeli hayatını kaybetti. ABD tarafından yapılan açıklamada, “İran’ın saldırgan eylemlerine son vermesi için sınırlı ve hedefli operasyonlar düzenlenmiştir” denildi.
Bölgesel veya küresel boyut
Ortadoğu’da tırmanan bu kriz, küresel enerji piyasalarında endişeye yol açtı. Petrol fiyatları yüzde 5’in üzerinde yükselirken, uzmanlar Hürmüz Boğazı’nın güvenliğinin tehdit altında olduğu uyarısı yapıyor. BAE’deki tanker saldırısı, deniz ticaret yollarının hedef alındığı endişelerini artırdı. Suudi Arabistan ve Irak, tarafları itidal çağrısında bulunurken, BM Güvenlik Konseyi acil toplantı kararı aldı. Rusya ve Çin ise ABD’yi “tek taraflı eylemlerle” suçlayarak diplomatik çözüm çağrısı yaptı. NATO, müttefiklerin savunmasına desteğini yinelerken, Avrupa Birliği krizin daha fazla yayılmaması için arabuluculuk teklifinde bulundu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Basra Körfezi’ndeki bu gerginlik, Türkiye’nin enerji güvenliği ve dış ticareti açısından doğrudan risk oluşturuyor. Türkiye, ham petrol ihtiyacının önemli bir bölümünü Irak ve İran üzerinden karşılıyor; olası bir boğaz krizi, enerji maliyetlerini artırabilir. Ayrıca, ABD ve İran arasındaki çatışma, Suriye ve Irak’taki dengeleri etkileyerek Türkiye’nin güvenlik çevresinde yeni tehditler yaratabilir. Ankara, bu nedenle hem diplomatik girişimlerini artırmak hem de alternatif enerji kaynaklarını devreye sokmak durumundadır.
