ABD'nin üst düzey ticaret yetkilisi Jamieson Greer, Trump yönetiminin Brezilya'dan yapılan birçok ithalata yüzde 25 oranında cezai gümrük vergisi uygulanmasını önerdiğini açıkladı. Kararın gerekçesi olarak Brezilya'nın dijital ticaretten yasadışı ormansızlaşmaya kadar geniş bir yelpazede haksız ticaret uygulamaları sergilemesi gösterildi. Bu adım, Washington ile Brasília arasında ticari gerilimi tırmandırma potansiyeli taşıyor.
Gelişmenin Arka Planı
Greer, Pazartesi günü geç saatlerde yaptığı açıklamada, ABD Ticaret Temsilciliği'nin Brezilya'nın ticari uygulamalarını kapsamlı bir şekilde incelediğini ve bu uygulamaların ABD'li şirketlere ve işçilere zarar verdiği sonucuna vardığını belirtti. Özellikle Brezilya'nın yerel teknoloji şirketlerini kayıran dijital hizmet vergileri ve Amazon yağmur ormanlarındaki yasadışı kesimlere karşı yetersiz önlemleri eleştirildi. Önerilen tarife, Brezilya'dan yapılan çelik, alüminyum, tarım ürünleri ve işlenmiş gıda gibi birçok kalemi kapsıyor.
Brezilya hükümeti konuya ilişkin henüz resmi bir yanıt vermemiş olsa da, kaynaklar ülkenin Dünya Ticaret Örgütü'ne şikayette bulunmayı değerlendirdiğini ifade ediyor. Brezilya, aynı zamanda ABD'nin uzun süredir devam eden etanol tarifelerine karşı da misilleme hazırlığında. Bu hamle, iki ülke arasında zaten hassas olan ticari ilişkileri daha da germe riski taşıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD'nin bu adımı, Latin Amerika'daki ticaret dengelerini de etkileyebilir. Brezilya, Mercosur ticaret bloğunun en büyük üyesi ve ABD ile arasındaki bu gerilim, bloğun diğer üyeleri olan Arjantin, Uruguay ve Paraguay'ı da olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, ABD'nin çevre politikalarını ticaret araçlarıyla koruma eğilimi, küresel ticaret sisteminde yeni bir trend olarak görülüyor. Uzmanlar, bu tür eylemlerin iklim değişikliği ile mücadelede olumlu bir adım olabileceğini, ancak ticaret savaşlarını tetikleme riskini de beraberinde getirdiğini belirtiyor. Öte yandan, Çin ve AB gibi diğer büyük ekonomiler, ABD'nin bu hamlesini yakından izliyor; benzer uygulamalarla karşılaşma endişesi taşıyorlar.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-Brezilya ticari gerilimi, Türkiye'yi dolaylı olarak etkileyebilir. Öncelikle, Brezilya'dan yapılan tarım ve emtia ithalatına getirilecek yüksek vergiler, küresel emtia fiyatlarında dalgalanmaya yol açabilir ve Türkiye'nin bu ürünleri temin maliyetini artırabilir. Ayrıca, ABD'nin ticaret politikalarını çevre koşullarına bağlaması, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler için emsal teşkil edebilir. Türkiye'nin ABD ile benzer ticari anlaşmazlıkları bulunuyor; bu nedenle sürecin sonuçları, Türkiye'nin Washington ile müzakere stratejisini etkileyebilir. Küresel ticaret savaşlarının derinleşmesi, Türkiye'nin ihracat pazarlarını da tehdit eden bir ortam yaratabilir.
