ABD'de güneş enerjisi, Mayıs 2025'te elektrik üretiminde tarihi bir dönüm noktasına imza attı. Ülkenin toplam elektrik ihtiyacının yüzde 12,8'ini karşılayan güneş panelleri, ilk kez kömürden daha fazla enerji üretti. Bu gelişme, Başkan Donald Trump'ın kömür endüstrisini canlandırmaya yönelik politikalarına rağmen, yenilenebilir enerjinin ABD'de hızla büyüdüğünü gösteriyor. Veriler, Çarşamba günü ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA) tarafından açıklandı.
Güneş Enerjisinin Yükselişi ve Kömürün Düşüşü
EIA verilerine göre, güneş enerjisi Mayıs ayında toplam 29,4 milyon megavatsaat elektrik üretirken, kömür 28,1 milyon megavatsaatte kaldı. Bu, güneşin kömürü geride bıraktığı ilk ay oldu. Rüzgar enerjisi ise aynı dönemde yüzde 11,5'lik payla üçüncü sırada yer aldı. Doğal gaz hâlâ en büyük kaynak olmaya devam ederken, yenilenebilir kaynakların toplam payı yüzde 30'u aştı. Uzmanlar, bu eğilimin devam edeceğini ve güneş enerjisinin 2026'da yıllık bazda da kömürü geçebileceğini belirtiyor.
Güneş enerjisindeki bu büyüme, maliyetlerin düşmesi, federal ve eyalet düzeyindeki teşvikler ile şirketlerin karbon ayak izini azaltma hedefleri sayesinde hız kazandı. Özellikle Kaliforniya, Teksas ve Florida gibi güneşli eyaletler, kapasite artırımında başı çekiyor. Buna karşılık kömür santralleri, artan çevre düzenlemeleri ve doğal gaz ile yenilenebilir kaynaklarla rekabet edememe nedeniyle kapanıyor. Trump yönetimi, kömür madenciliğini ve santrallerini korumak için düzenlemeleri gevşetmiş olsa da, piyasa dinamikleri yenilenebilir enerjiyi destekliyor.
Küresel ve Bölgesel Yansımalar
ABD'nin en büyük ekonomilerinden biri olarak bu dönüşümü, küresel enerji piyasalarında da yankı buluyor. Avrupa Birliği ve Çin, yenilenebilir enerji yatırımlarını artırırken, ABD'nin güneş enerjisinde yakaladığı ivme, fosil yakıtlara bağımlılığın azaltılması açısından önemli bir örnek teşkil ediyor. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), küresel güneş enerjisi kapasitesinin 2024'te 1 teravatı aştığını ve bu rakamın 2030'a kadar ikiye katlanmasının beklendiğini belirtiyor. ABD'deki bu gelişme, iklim değişikliğiyle mücadelede özel sektörün ve eyaletlerin rolünü bir kez daha vurguluyor.
Öte yandan, Trump'ın enerji politikaları küresel iklim çabalarıyla çelişiyor. ABD'nin Paris İklim Anlaşması'ndan ikinci kez çekilme kararı, uluslararası toplumda tepki çekmişti. Ancak güneş enerjisinin kömürü geçmesi, federal politikaların piyasa eğilimlerini tam olarak yönlendiremediğini gösteriyor. Bu durum, ABD'nin 2030 iklim hedeflerine ulaşma potansiyeli konusunda iyimserlik yaratıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'de güneş enerjisinin kömürü geride bırakması, Türkiye için de önemli dersler barındırıyor. Türkiye, güneş enerjisi potansiyeli yüksek bir ülke olmasına rağmen, elektrik üretiminde hâlâ kömür ve doğal gaza bağımlı. Bu gelişme, yenilenebilir enerji yatırımlarının hızlandırılmasının ekonomik ve çevresel faydalarını ortaya koyuyor. Türkiye'nin 2023'te güneş enerjisi kapasitesi 10 GW'ı aşmış olsa da, toplam üretimdeki payı henüz yüzde 5 civarında. ABD örneği, doğru teşvikler ve regülasyonlarla yenilenebilir enerjinin fosil yakıtlarla rekabet edebileceğini gösteriyor. Ayrıca, küresel enerji dönüşümü Türkiye'nin enerji ithalatını azaltma ve cari açığını düşürme hedefleriyle örtüşüyor. Bu nedenle, Türkiye'nin güneş enerjisi yatırımlarını artırması ve kömürden çıkış stratejisi belirlemesi, hem ekonomik hem de iklim politikaları açısından akıllıca olacaktır.
