ABD Savunma Bakanlığı, Kongre'nin 2027 mali yılı bütçesini onaylamaması nedeniyle geçici bütçe (continuing resolution - CR) ile faaliyet göstermeye devam ediyor. Bu durum, 150'den fazla yeni askeri programın başlatılmasını engelliyor veya geciktiriyor. Geçici bütçe, mevcut harcama seviyelerini dondurarak yeni başlangıçlar için fon sağlanmasını yasaklıyor; bu da savunma sanayisinde ve askeri hazırlıkta ciddi aksamalara yol açıyor.
Geçici Bütçenin Savunma Programlarına Etkisi
Geçici bütçe, hükümetin mali yıl başında bütçesi onaylanmadığında geçici olarak mevcut fonlama seviyelerini sürdürmesini sağlar. Ancak bu mekanizma, yeni programların başlatılmasını, üretim hızının artırılmasını veya stratejik önceliklerin değiştirilmesini engeller. Savunma Bakanlığı yetkililerine göre, bu kısıtlamalar özellikle hipersonik silahlar, yapay zeka destekli savaş sistemleri, yeni nesil nükleer denizaltılar ve uzay tabanlı sensör ağları gibi kritik projeleri olumsuz etkiliyor.
Örneğin, ABD Hava Kuvvetleri'nin yeni nesil hava üstünlüğü uçağı NGAD (Next Generation Air Dominance) programı, geçici bütçe nedeniyle sözleşme aşamasında bekletiliyor. Benzer şekilde, Donanma'nın Columbia sınıfı nükleer denizaltılarının üretim hızı artırılamıyor ve Ordu'nun uzun menzilli hipersonik füze programı test takviminde kaymalar yaşanıyor. Savunma Bakanlığı, bu gecikmelerin Çin ve Rusya karşısında teknolojik üstünlüğü koruma çabalarını zayıflattığı uyarısında bulunuyor.
Geçici bütçe ayrıca savunma sanayisi için öngörülemezlik yaratıyor. Şirketler, uzun vadeli yatırım kararlarını askıya alıyor, tedarik zincirinde aksamalar meydana geliyor ve maliyetler artıyor. Kongre'nin bütçeyi onaylamaması durumunda bu belirsizliğin aylarca sürebileceği belirtiliyor.
Küresel ve Bölgesel Yansımalar
ABD'nin savunma programlarındaki gecikmeler, yalnızca ülke içinde değil, küresel güvenlik mimarisinde de hissediliyor. NATO müttefikleri, ABD'nin taahhütlerini yerine getirme kapasitesi konusunda endişeli. Özellikle Doğu Avrupa'da Rusya'nın revizyonist politikalarına karşı caydırıcılığın azalabileceği değerlendiriliyor. Asya-Pasifik'te ise Çin'in askeri modernizasyonu hız kesmeden devam ederken, ABD'nin gecikmeleri bölgesel dengeyi sarsabilir.
Uzmanlar, geçici bütçelerin sık sık tekrarlanmasının ABD'nin güvenilirliğini zedelediğini ve rakiplerinin avantaj elde etmesine yol açtığını vurguluyor. Savunma Bakanlığı, Kongre'ye bir an önce tam bütçe onayı çağrısı yapıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD savunma bütçesindeki gecikmeler, Türkiye'nin savunma sanayii iş birlikleri ve tedarik süreçlerini dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye, F-16 modernizasyonu ve F-35 programı gibi konularda ABD ile müzakereler yürütüyor. Geçici bütçe, bu tür anlaşmaların onay süreçlerini yavaşlatabilir. Ayrıca, ABD'nin caydırıcılığının azalması, Türkiye'nin bölgesel güvenlik hesaplarını yeniden gözden geçirmesine neden olabilir. Türkiye, kendi savunma sanayiini güçlendirerek dışa bağımlılığı azaltma stratejisini sürdürmeli; ancak NATO içindeki iş birliğini de dengeli bir şekilde yönetmeli.
