ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), geçen yıl kabul edilen uzlaşma yasası kapsamında ayrılan 142 milyar dolarlık fonu, son teslim tarihinden önce harcayarak önemli bir bütçe adımı attı. Ancak harcanmayan milyarlarca dolar, 2027 mali yılı başında otomatik olarak yüzde 8,3 oranında kesintiye (sequestration) tabi tutulacak. Bu kesinti, savunma programlarında gecikmelere ve iptallere yol açabilir.
Uzlaşma Yasası ve Sequestration Tehlikesi
Geçtiğimiz yıl Kongre'den geçen uzlaşma yasası, Pentagon'a 142 milyar dolarlık ek kaynak sağlamıştı. Bakanlık, bu fonun tamamını 2026 mali yılı içinde taahhüt ederek (obligate) otomatik kesintilerin önüne geçti. Ancak harcama süreci, sadece taahhüt aşamasını kapsıyor; fiili harcamalar (outlays) yıllara yayılabilir. Sorun, taahhüt edilmeyen fonlarda ortaya çıkıyor: 2027 mali yılı başladığında harcanmamış her dolar, yüzde 8,3'lük sequestration kesintisine maruz kalacak.
Sequestration, 2011 tarihli Bütçe Kontrol Yasası ile getirilen ve bütçe açığını azaltmayı amaçlayan otomatik kesinti mekanizmasıdır. Savunma harcamaları, bu mekanizmadan en çok etkilenen alanların başında geliyor. Pentagon'un 2027 bütçesinde öngörülen kesintiler, modernizasyon programlarını, askeri personel maaşlarını ve operasyonel hazırlığı olumsuz etkileyebilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD savunma bütçesindeki belirsizlik, küresel güvenlik dengesini de yakından ilgilendiriyor. NATO müttefikleri, ABD'nin savunma harcamalarındaki dalgalanmaları dikkatle izliyor. Özellikle Avrupa'da, Rusya-Ukrayna savaşının sürdüğü bir ortamda ABD'nin askeri varlığı ve taahhütleri kritik önem taşıyor. Sequestration kaynaklı kesintiler, ABD'nin Hint-Pasifik'teki askeri varlığını da sınırlayabilir; bu da Çin'in bölgedeki etkisini artırmasına zemin hazırlayabilir.
Pentagon'un 142 milyar dolarlık harcama hamlesi, kısa vadede kesintileri önlemiş görünse de, uzun vadeli bütçe baskıları devam ediyor. Kongre'nin yeni bir bütçe anlaşmasına varamaması halinde, 2027'de savunma programlarında ciddi darboğazlar yaşanabilir. Uzmanlar, bu durumun ABD'nin askeri hazırlık düzeyini düşürebileceği uyarısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD savunma bütçesindeki dalgalanmalar, Türkiye'yi doğrudan ilgilendiriyor. Türkiye, NATO içinde ABD ile yakın savunma işbirliği yürütüyor; F-16 modernizasyonu ve F-35 programı gibi kritik projeler ABD bütçesine bağlı. Olası kesintiler, bu projelerin takvimini ve maliyetini etkileyebilir. Ayrıca, ABD'nin küresel askeri varlığındaki azalma, Türkiye'nin bölgesel güvenlik hesaplarını yeniden gözden geçirmesini gerektirebilir. Türkiye, savunma sanayisinde yerelleşme hamlelerini hızlandırarak dışa bağımlılığı azaltmayı hedefliyor.
