ABD'nin İran'a yönelik son askeri macerası, bölgede yıllardır süren müdahaleci politikaların ne kadar yıkıcı sonuçlar doğurduğunu bir kez daha gözler önüne serdi. Başarısızlıkla sonuçlanan bu savaş girişimi, Washington'un Ortadoğu'dan uzun süredir ertelenen çekilmesi için tarihi bir fırsat sunuyor. Artık ABD'nin bölgedeki askeri varlığını sonlandırması ve diplomatik angajmana odaklanması gerekiyor.
İran Savaşının Başarısızlığı ve ABD'nin Ortadoğu'daki Çıkmazı
ABD'nin İran'a yönelik son askeri operasyonu, Tahran yönetimini devirmek veya nükleer programını durdurmak gibi hedeflere ulaşamadığı gibi, bölgedeki istikrarsızlığı daha da derinleştirdi. İran'ın misilleme tehditleri, Basra Körfezi'ndeki petrol yollarını tehdit ederken, ABD'nin müttefikleri olan Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeler de güvenlik endişeleri yaşıyor. Bu durum, ABD'nin askeri güç kullanarak bölgesel düzeni değiştirme çabalarının ne kadar kırılgan olduğunu ortaya koyuyor.
ABD'nin Ortadoğu'daki varlığı, 2003 Irak işgalinden bu yana sürekli olarak sorgulanıyor. Irak'ta yaşanan kaos, Afganistan'dan çekilmenin ardından Taliban'ın yeniden iktidara gelmesi ve Suriye iç savaşındaki karmaşa, Washington'un askeri gücünün bölgede kalıcı çözümler üretmediğini kanıtlıyor. Pentagon'un bütçesi, her yıl milyarlarca dolarlık harcamayla Ortadoğu'daki üsleri finanse ederken, Amerikan vergi mükellefleri bu maliyetin yükünü taşıyor. Ancak elde edilen sonuçlar, bu harcamaların ne kadar verimsiz olduğunu gösteriyor.
ABD'nin İran'a yönelik başarısız politikası, sadece askeri bir yenilgi değil, aynı zamanda diplomatik bir hezimet olarak değerlendiriliyor. Trump döneminde uygulanan maksimum baskı politikası, İran'ı müzakere masasına oturtmak yerine, onun Çin ve Rusya ile daha yakın ilişkiler kurmasına yol açtı. Biden yönetimi, bu mirası devralarak nükleer anlaşmaya geri dönme çabaları gösterse de, bölgedeki güven dinamikleri artık çok daha karmaşık bir hal aldı.
Bölgesel Güç Dengeleri ve ABD'nin Çekilme Seçeneği
ABD'nin Ortadoğu'dan çekilmesi durumunda bölgede oluşacak güç boşluğu, birçok analist tarafından endişeyle karşılanıyor. İran, Suudi Arabistan, İsrail ve Türkiye gibi bölgesel güçler, kendi nüfuz alanlarını genişletmek için mücadele edecek. Bu durum, mevcut çatışmaların daha da alevlenmesine ve yeni çatışma alanlarının ortaya çıkmasına neden olabilir. Ancak ABD'nin varlığı, bu güç mücadelesini engellemiyor; aksine, taraflardan birini kayırarak dengeyi bozuyor.
Bölgesel aktörler, artık ABD'nin güvenilir bir müttefik olup olmadığını sorguluyor. ABD'nin Afganistan'dan çekilirken bıraktığı izlenim, müttefiklerini kendi kaderlerine terk ettiği yönünde. Bu güvensizlik, Körfez ülkelerinin Çin ve Rusya ile ilişkilerini çeşitlendirmesine yol açtı. Suudi Arabistan, Pekin'in arabuluculuğunda İran ile normalleşme anlaşması imzalarken, Birleşik Arap Emirlikleri de Moskova ile askeri iş birliğini artırdı. ABD'nin etkisi, bölgede her geçen gün azalıyor.
Uzmanlar, ABD'nin Ortadoğu'dan çekilmesinin ne kadar hızlı olması gerektiği konusunda farklı görüşlere sahip. Bazıları, ani bir çekilmenin kaosa yol açacağını, bu nedenle kademeli bir geçiş planının uygulanması gerektiğini savunuyor. Diğerleri ise, ABD'nin varlığının asıl sorun olduğunu ve bu varlığın bölgesel istikrarsızlığı beslediğini öne sürüyor. Her iki durumda da, ABD'nin mevcut politikasının sürdürülemez olduğu açık.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin Ortadoğu'dan çekilme ihtimali, Türkiye için kritik bir dönüm noktasıdır. Ankara, uzun süredir ABD'nin bölgedeki politikalarından rahatsızlık duyuyor. Özellikle PKK/YPG'ye verilen destek ve FETÖ'nün iadesi konusundaki isteksizlik, ikili ilişkilerde güven bunalımına yol açtı. ABD'nin çekilmesi, Türkiye'nin kendi güvenlik çıkarlarını korumak için daha fazla manevra alanı yaratabilir. Ancak bu durum, aynı zamanda Suriye'nin kuzeyinde ve Irak'ta oluşacak güç boşluğunda terör örgütlerinin yeniden güçlenme riskini de beraberinde getiriyor. Türkiye, bu yeni denklemde hem bölgesel istikrarı sağlamak hem de kendi sınır güvenliğini teminat altına almak için proaktif bir diplomasi yürütmek zorunda.
