ABD federal yetkilileri, ülkede on yıl aradan sonra ilk kez tespit edilen Yeni Dünya etçil kurdu (Cochliomyia hominivorax) vakalarına karşı 25 Temmuz 2024 Perşembe günü bir dizi önlem ve müdahale planını devreye soktu. İlk olarak Teksas'ın güneyinde ve Florida'da görülen bu parazit, hayvanlarda ve nadiren insanlarda ciddi doku hasarına yol açarak ölümcül olabiliyor.
Arka plan: On yıllık sessizlik sona erdi
Yeni Dünya etçil kurdu larvaları, açık yaralara yerleşerek canlı dokuyu tüketir; tedavi edilmezse enfeksiyon septisemiye ve ölüme neden olabilir. ABD'de 2000'li yılların başında steril böcek salımı (SIT) yöntemiyle eradike edilmiş olmasına rağmen, Meksika ve Orta Amerika'da endemik olarak görülüyor. Son haftalarda Teksas'ın Cameron County bölgesinde bir sığırda, Florida'da ise Monroe County'de bir evcil hayvanda rapor edilen vakalar, kurdun yeniden giriş yaptığını gösteriyor.
Tarım Bakanlığı (USDA) ve Sağlık Bakanlığı (HHS) ortaklaşa bir kriz masası kurdu. Teksas ve Florida'da karantina bölgeleri ilan edildi; hayvan hareketlerine kısıtlama getirildi. Ayrıca, steril sinek salım laboratuvarının kapasitesi artırıldı ve Panamadan ek steril sinek sevkiyatı yapıldı. Şimdiye kadar 50'den fazla şüpheli vaka test edilirken, iki konfirme vaka rapor edildi.
Yetkililer, halkın yaralarını temiz tutması, açık yaralarla temas eden hayvanların kontrol edilmesi ve şüpheli durumlarda derhal yetkililere bildirim yapılması çağrısında bulundu. Ayrıca, etçil kurt enfeksiyonu belirtileri (yarada koku, hareketli larvalar) görüldüğünde sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiği vurgulandı.
Bölgesel ve küresel boyut: Sürü hayvancılığı ve biyogüvenlik riski
Yeni Dünya etçil kurdu, özellikle sığır yetiştiriciliği yapan Amerika kıtası ülkeleri için ciddi ekonomik tehdit oluşturuyor. ABD'nin güney eyaletleri, Meksika sınırındaki hayvan ticareti ve vahşi yaşam hareketleri nedeniyle risk altında. Steril böcek salımı programı maliyetli olmasına rağmen, geçmişte başarılı olduğu için ana müdahale stratejisi olarak belirlendi.
Küresel ölçekte, iklim değişikliğinin bu tür tropikal parazitlerin kuzeye doğru yayılmasını kolaylaştırdığı belirtiliyor. Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü (WOAH) durumu yakından izliyor ve komşu ülkeleri uyardı. Meksika, karantina önlemlerini sıkılaştırırken, Guatemala ve Honduras'ta da vaka sayılarında artış görüldü.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme Türkiye'yi doğrudan etkilemese de, küresel biyogüvenlik ve gıda ticareti açısından önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye'nin hayvancılık sektörü, benzer parazitlere (örneğin, Wohlfahrtia magnifica) karşı hassas olabilir. OIE'nin (DSÖ) erken uyarı sistemlerine entegrasyon ve sınır kontrollerinde biyogüvenlik protokollerinin güçlendirilmesi, bu tür salgınların Türkiye'ye sıçramasını önlemek için faydalı olacaktır. Ayrıca, steril böcek salımı gibi biyoteknolojik yöntemlerin Türkiye'de de uygulanabilirliği değerlendirilebilir.
