Eski ABD terörle mücadele koordinatörü Richard Clarke, ABD'nin Basra Körfezi'ndeki askeri varlığını sona erdirmesi gerektiğini belirterek, bölgedeki üslerin ve askeri personelin varlığının Amerikan çıkarlarına hizmet etmediğini ve ciddi riskler doğurduğunu ifade etti. Clarke, bu çağrısını Orta Doğu uzmanı bir platformda yaptığı açıklamalarda dile getirdi.
Gelişmenin Arka Planı
Richard Clarke, ABD'nin 11 Eylül saldırıları sonrasında başlattığı küresel terörle mücadele operasyonlarının kilit isimlerinden biri olarak biliniyor. 1998-2001 yılları arasında Beyaz Saray'da terörle mücadele danışmanlığı yapan Clarke, son kitabı ve açıklamalarında sık sık ABD'nin Orta Doğu politikasını eleştiriyor. Clarke, Körfez'deki askeri varlığın, ABD'ye yönelik düşmanlığı artırdığını ve bölgedeki istikrarsızlığa katkıda bulunduğunu savunuyor.
ABD'nin Bahreyn'deki Beşinci Filo'su, Katar'daki El Udeid Hava Üssü ve Suudi Arabistan'daki çeşitli askeri tesisleri dahil olmak üzere Körfez'de yaklaşık 30.000 askeri personeli bulunuyor. Bu varlık, İran'a yönelik caydırıcılığın temelini oluştururken, aynı zamanda bölgesel müttefiklere güvenlik garantisi sağlıyor. Ancak Clarke, bu üslerin maliyetinin ve riskinin faydasından fazla olduğunu öne sürüyor.
Clarke'ın açıklamaları, ABD'nin askeri bütçesinin büyük bir kısmını oluşturan denizaşırı üslerin gözden geçirilmesi tartışmalarının yaşandığı bir dönemde geldi. Özellikle bazı Kongre üyeleri, ABD'nin küresel askeri ayak izini azaltarak kaynakları Asya-Pasifik bölgesine kaydırmayı savunuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Clarke'ın önerisi, Orta Doğu'da ABD askeri varlığının azaltılması yönündeki artan görüşlerle de örtüşüyor. Eski Başkan Donald Trump döneminde başlatılan kısmi çekilmeler, Joe Biden yönetimi tarafından büyük ölçüde durdurulmuş olsa da, özellikle Afganistan'dan çekilme sonrası dış politika çevrelerinde ABD'nin Orta Doğu'ya angajmanının sürdürülebilirliği sorgulanıyor.
ABD'nin Körfez'deki askeri varlığının azaltılması, bölgesel güç dengesini etkileyebilir. İran, uzun süredir ABD askerlerinin bölgeden çekilmesini talep ediyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkeleri ise ABD'nin güvenlik şemsiyesinin altında olmaya devam etmek istiyor. Bu ülkeler, İran'ın bölgesel nüfuzuna karşı ABD desteğini kritik görüyor.
Öte yandan, ABD askeri varlığının azalması, Rusya ve Çin'in Orta Doğu'daki nüfuzunu artırmasına zemin hazırlayabilir. Rusya, Suriye'deki askeri varlığını genişletirken, Çin de ekonomik iş birlikleri yoluyla bölgede etkisini artırıyor. Bu durum, ABD'nin Orta Doğu'dan çekilmesinin küresel güç rekabeti bağlamında ele alınması gerektiğini gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD'nin Basra Körfezi'ndeki askeri varlığını azaltmasını, bölgesel güç dengesi açısından yakından izliyor. ABD'nin çekilmesi, Orta Doğu'da oluşan güç boşluğunun İran ve Rusya tarafından doldurulması riskini artırabilir. Bu durum, Türkiye'nin başta Suriye ve Irak olmak üzere yaşadığı güvenlik endişelerini derinleştirebilir. Ayrıca, Türkiye ile ABD arasındaki ilişkilerde Körfez'deki ABD varlığı önemli bir pazarlık unsuru olmuştur. Türkiye, Katar'daki askeri üssüyle Körfez'de varlık gösterirken, ABD'nin çekilmesi bölgedeki Türk askeri varlığının önemini artırabilir. Türkiye'nin, bu gelişmeleri kendi güvenlik çıkarları doğrultusunda dengelemek için diplomatik ve askeri adımlarını gözden geçirmesi bekleniyor.
