Reuters'in haberine göre, ABD yönetimi, ülkede yasadışı yollarla bulunan İranlı kadınları Orta Afrika Cumhuriyeti'ne (OAC) sınır dışı etmeyi planlıyor. İddiaya göre, bu plan ABD Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Birimi (ICE) tarafından hazırlandı ve uygulanması için hazırlıklar başlatıldı. Sınır dışı edilecek kadınların sayısı ve kimlikleri henüz netleşmezken, uygulamanın ABD-İran gerginliği bağlamında yeni bir boyut kazandığı belirtiliyor. Orta Afrika Cumhuriyeti, İran ile diplomatik ilişkisi olmayan ve sınır dışı edilenler için alışılmadık bir varış noktası olarak dikkat çekiyor.
Gelişmenin arka planı
ABD, İranlı göçmenler konusunda son yıllarda sert politikalar izliyor. 2018'de nükleer anlaşmadan çekilmesinin ardından uygulanan yaptırımlar ve “azami baskı” stratejisi, İranlıların ABD'ye girişini de zorlaştırdı. ICE verilerine göre, 2023'te sınır dışı edilen İranlı sayısı bir önceki yıla göre yüzde 30 arttı. Ancak bu kez hedef ülke olarak Orta Afrika Cumhuriyeti'nin seçilmesi, gözlemcileri şaşırttı. OAC, dünyanın en fakir ülkelerinden biri olarak biliniyor ve siyasi istikrarsızlıkla mücadele ediyor. İran'ın OAC ile herhangi bir iade anlaşması olmadığı gibi, iki ülke arasında diplomatik temas da yok denecek kadar az. ABD'nin bu hamlesi, İran vatandaşlarını caydırma ve üçüncü ülkeler üzerinde baskı kurma amacı taşıyor olabilir.
Detaylara göre, ICE yöneticileri, sınır dışı edilen İranlı kadınların OAC'de insani yardım kuruluşları tarafından karşılanması planını masaya yatırdı. Ancak OAC hükümeti henüz bu plana resmi onay vermedi. Uzmanlar, ABD'nin bu adımının uluslararası hukuk açısından tartışmalı olduğunu vurguluyor. Mülteci hakları savunucuları, kadınların özellikle dil bariyeri ve güvenlik riski nedeniyle OAC'de zor durumda kalacağını belirtiyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, ABD-İran gerginliğinde yeni bir cephe açılmasına neden olabilir. İran yönetimi, vatandaşlarının “onursuzca” sınır dışı edilmesine sert tepki göstermeye hazırlanıyor. Tahran daha önce benzer durumlarda misilleme yapacağını açıklamıştı. Örneğin, 2019'da ABD'nin İranlı diplomatı sınır dışı etmesi üzerine İran, Amerikalı bir gazeteciyi tutuklamıştı.
Öte yandan, Orta Afrika Cumhuriyeti'nin bu plana rıza göstermesi, Fransa başta olmak üzere eski sömürgeci güçlerle ilişkilerini etkileyebilir. OAC, Rusya ile yakınlaşan ve ABD etkisinden uzaklaşan bir çizgi izliyor. Bu nedenle, Washington'un bu hamlesi, Afrika Boynuzu'ndaki güç dengelerine de yansıyabilir. Ayrıca, insan hakları örgütleri, ABD'nin sığınmacıları güvenli olmayan üçüncü ülkelere göndermesini eleştiriyor. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR) konuyla ilgili henüz resmi bir açıklama yapmadı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişmenin Türkiye'ye doğrudan bir etkisi olmasa da, bölgesel yansımaları açısından değerlendirilebilir. ABD'nin İran'a yönelik baskı politikaları, İran'ın Türkiye ile ilişkilerini dolaylı olarak etkileyebilir. Özellikle enerji ve ticaret alanında İran'la yakın bağları olan Ankara, Washington'un bu tür adımlarının Tahran'da gerginliği artırabileceğini hesaba katmalıdır. Ayrıca, Türkiye, Orta Afrika'da artan nüfuz mücadelesinde Rusya ve ABD arasında denge politikası izlemektedir. ABD'nin OAC'ye yönelik bu hamlesi, bölgedeki dengeleri değiştirebilir ve Türkiye'nin Afrika açılımı stratejisini etkileyebilir. Son olarak, sığınmacı kriziyle mücadele eden Türkiye, ABD'nin bu tür uygulamalarının uluslararası göç hukukuna etkisini yakından izlemelidir.
