ABD Hazine Bakanlığı, İran'ın bölgesel faaliyetleri nedeniyle zarar gören Körfez İşbirliği Konseyi üyesi ülkelerin yeniden imarı için Tahran yönetimine ait dondurulmuş varlıkları kullanmayı planlıyor. CBS News'in Hazine Bakanı Scott Bessent'in düşüncelerine aşina bir kaynağa dayandırdığı habere göre, bu plan ABD'nin İran'a karşı ekonomik baskı politikasının yeni bir boyutunu oluşturuyor. Söz konusu varlıkların, İran'ın son dönemdeki saldırıları ve bölgesel istikrarsızlaştırma faaliyetleri sonucu oluşan hasarın onarımına tahsis edilmesi öngörülüyor.
Planın arka planı ve detayları
ABD Hazine Bakanlığı, İran'ın dondurulmuş varlıklarının büyük bir kısmını elinde tutuyor. Bu varlıklar, İran'ın nükleer programı ve terörizmi destekleme suçlamaları nedeniyle uygulanan yaptırımlar kapsamında dondurulmuştu. CBS raporuna göre, Bakan Bessert, bu varlıkların İran'ın doğrudan saldırılarına maruz kalan Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn gibi ülkelerin altyapı onarımı ve yeniden inşa çalışmalarında kullanılmasını öneriyor.
Raporda, İran'ın son iki yılda insansız hava araçları ve füzelerle Körfez ülkelerindeki enerji tesislerine, askeri üslere ve sivil altyapıya yönelik saldırılar düzenlediği hatırlatılıyor. Bu saldırılar, bölgede büyük çaplı ekonomik kayıplara ve can kaybına yol açtı. ABD yönetimi, İran'ın bu eylemlerinin bedelini ödemesi gerektiğini savunuyor. Hazine Bakanlığı'nın planı, bu çerçevede Tahran'ın dondurulmuş varlıklarının bir kısmının doğrudan zarar gören ülkelere aktarılmasını öngörüyor.
Uzmanlara göre, bu tür bir adım uluslararası hukuk açısından tartışmalı olabilir. Zira dondurulmuş varlıkların mülkiyeti halen İran'a ait ve bu varlıkların başka ülkelere tahsisi, Tahran yönetiminin yasal itirazlarına yol açabilir. Ancak ABD yönetimi, bu hamleyi 'haklı misilleme' olarak meşrulaştırmaya çalışıyor.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Planın hayata geçmesi halinde, ABD ile İran arasındaki gerilimin daha da tırmanması bekleniyor. İran, dondurulmuş varlıklarının kullanılmasını 'ekonomik savaş' olarak nitelendirebilir ve bu durum Körfez'de yeni bir krize zemin hazırlayabilir. Öte yandan, Suudi Arabistan ve BAE gibi ülkeler bu planı memnuniyetle karşılayabilir; çünkü İran kaynaklı hasarın tazmini, bu ülkelerin ekonomik yükünü hafifletebilir.
Küresel ölçekte ise bu adım, dondurulmuş varlıkların 'cezalandırma' aracı olarak kullanılmasına yönelik yeni bir emsal teşkil edebilir. Rusya'nın Ukrayna'ya saldırısı sonrasında Batılı ülkeler, Rusya merkez bankası varlıklarını dondurmuş ancak bunları Ukrayna'ya aktarma konusunda hukuki engellerle karşılaşmıştı. ABD'nin İran varlıklarına yönelik bu hamlesi, uluslararası hukukta yeni tartışmaları beraberinde getirebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme Türkiye'yi doğrudan etkilemese de bölgesel dengeler açısından yakından izlenmelidir. ABD'nin İran varlıklarına el koyması, Tahran ile Ankara arasındaki ilişkileri dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye, İran'la enerji ticareti ve sınır güvenliği gibi konularda iş birliği yaparken, ABD'nin bu tür bir adımı İran'ı daha da köşeye sıkıştırabilir ve bölgede yeni gerilimlere yol açabilir. Ayrıca, Körfez ülkelerinin yeniden imarı için kullanılacak bu varlıklar, Türkiye'nin de inşaat ve altyapı sektörleri için potansiyel fırsatlar yaratabilir. Ancak bu sürecin uluslararası hukuka uygunluğu ve İran'ın olası misillemeleri, Türkiye'nin bölgesel çıkarları açısından risk oluşturabilir.
