İsviçre Dışişleri Bakanlığı, ABD ile İran arasındaki müzakerelerin ülkenin doğusundaki Bürgenstock tesislerinde sürdüğünü doğruladı. Bakanlık, yazılı açıklamasında görüşmelerin tarafları ve içeriği hakkında gizlilik gerekçesiyle herhangi bir ayrıntı paylaşmayacağını belirtti. Görüşmelerin İran'ın nükleer programı ve yaptırımların hafifletilmesi gibi konuları kapsadığı tahmin ediliyor.
Bürgenstock'ta gizli diplomasi
Bürgenstock, İsviçre'nin tarafsız konumu sayesinde daha önce de birçok hassas diplomatik görüşmeye ev sahipliği yapmış bir merkez. 2022'de Rusya-Ukrayna savaşı kapsamında yapılan müzakereler de burada gerçekleşmişti. İsviçre, uzun yıllardır ABD ile İran arasında dolaylı iletişim kanalı olarak hizmet veriyor. Bu kez iki tarafın heyetlerinin katılımıyla yürütülen görüşmelerin, Tahran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerine sınırlama getirilmesi karşılığında yaptırımların kaldırılmasını içerdiği belirtiliyor.
Görüşmelerin ne zaman başladığına dair bir bilgi verilmezken, kaynaklar müzakerelerin birkaç haftadır devam ettiğini ancak kamuoyundan uzak tutulduğunu iddia ediyor. İsviçreli diplomatların arabuluculuk rolü üstlendiği bu süreçte, Washington ve Tahran arasındaki güvensizlik nedeniyle doğrudan değil, dolaylı yollardan iletişim kurulduğu belirtiliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD-İran görüşmeleri, İsrail ve Suudi Arabistan başta olmak üzere bölge ülkeleri tarafından yakından izleniyor. İsrail, İran'ın nükleer kapasitesinin sınırlandırılması için daha katı bir anlaşma talep ederken, Körfez ülkeleri ise bölgesel istikrar açısından gerilimin azalmasını umuyor. Avrupa Birliği de İran'la yapılacak olası bir anlaşmanın, petrol piyasalarını rahatlatma ve küresel enerji fiyatlarını düşürme potansiyeline dikkat çekiyor.
Uzmanlar, görüşmelerin başarıya ulaşması halinde 2015 tarihli Kapsamlı Ortak Eylem Planı'na (KOEP) benzer bir çerçevenin oluşturulabileceğini, ancak Trump döneminin ardından iki taraf arasındaki güvenin ciddi şekilde zedelendiğini vurguluyor. İran'ın son dönemde Rusya'ya insansız hava aracı tedariki gibi konular da görüşmelerin seyrini etkiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-İran görüşmeleri, Türkiye'nin güney sınırındaki istikrar ve enerji güvenliği açısından kritik önem taşıyor. İran'la yapılacak olası bir anlaşma, Türkiye'nin doğal gaz ithalatında önemli bir kaynak olan İran'dan enerji tedarikini kolaylaştırabilir. Ayrıca Suriye ve Irak'ta İran destekli grupların faaliyetlerinin azalması, Türkiye'nin terörle mücadelesine olumlu yansıyabilir. Ankara, Tahran'la geleneksel olarak dengeli bir ilişki sürdürürken, ABD-İran arasında sağlanacak bir mutabakatın bölgesel gerilimleri azaltarak Türkiye'nin diplomatik hareket alanını genişleteceği değerlendiriliyor. Ancak İsrail'in muhtemel itirazları ve ABD Kongresi'ndeki sertlik yanlısı kanadın tutumu, sürecin istikrarlı ilerlemesini engelleyebilir.
