ABD Hazine Bakanlığı, yüz milyonlarca insanın açlık ve yetersiz beslenme tehdidiyle karşı karşıya olduğu bir dönemde, yeni bir Özel Çekme Hakkı (SDR) tahsisatına destek vererek hem Amerika Birleşik Devletleri'nde hem de dünya genelinde hayat kurtarmaya ve istihdam yaratmaya yardımcı olabilir. Uluslararası Para Fonu (IMF) tarafından oluşturulan SDR'ler, ülkelerin döviz rezervlerini güçlendiren ve özellikle kriz zamanlarında ekonomik istikrarı sağlayan bir finansal araçtır. Ancak mevcut dağılım, SDR'lerin büyük kısmının gelişmiş ülkelere gitmesi nedeniyle adil değildir. Washington'un bu tahsisatı onaylaması, küresel ekonomik işbirliği açısından kritik bir adım olacaktır.
Gelişmenin arka planı: SDR tahsisatı neden bu kadar önemli?
Uluslararası Para Fonu'nun SDR sistemi, üye ülkelere likidite sağlamak ve küresel finansal sistemi desteklemek amacıyla tasarlanmıştır. 2021 yılında, COVID-19 pandemisinin etkilerini hafifletmek için tarihi bir kararla 650 milyar dolar değerinde SDR tahsis edilmişti. Ancak bu kaynakların büyük kısmı, en çok ihtiyaç duyan düşük gelirli ülkeler yerine zengin ülkelere gitmişti. Şimdi ise Küresel Aşırı Açlık Krizini Önleme Grubu (GNAFC) ve Birleşmiş Milletler verilerine göre, dünya genelinde 345 milyondan fazla insan akut açlıkla karşı karşıya. Bu sayı, 2020'den bu yana neredeyse iki katına çıkmış durumda. Ukrayna savaşı, iklim değişikliğinin yol açtığı kuraklıklar ve artan borç yükü, gelişmekte olan ülkeleri kırılgan hale getiriyor. Yeni bir SDR tahsisatı, bu ülkelerin gıda ithalatını finanse etmesine, sosyal harcamalarını artırmasına ve ekonomilerini canlandırmasına olanak tanıyacak. ABD Hazine Bakanlığı bu adımı atmazsa, milyonlarca insan açlıkla mücadele ederken, küresel dengesizlikler daha da derinleşecektir.
Bölgesel ve küresel boyut: Gelişmekte olan ülkeler için fırsat
Yeni bir SDR tahsisatı, özellikle Afrika ve Güney Asya gibi bölgelerde yaşanan gıda krizlerine karşı önemli bir tampon görevi görebilir. Dünya Bankası verilerine göre, iklim şokları ve çatışmalar nedeniyle Somali, Yemen, Afganistan ve Etiyopya gibi ülkelerde milyonlarca insan iklim değişikliğinin etkileriyle boğuşuyor. SDR'ler, bu ülkelerin döviz rezervlerini artırarak gıda ve ilaç gibi temel ihtiyaç maddelerini almalarını kolaylaştırır. Ayrıca, gelişmiş ülkelerin ellerindeki SDR'leri düşük gelirli ülkelere yönlendirmesi için oluşturulan "Güçlendirilmiş Yoksulluğu Azaltma ve Büyüme Vakfı" (PRGT) gibi mekanizmalar da daha fazla kaynakla desteklenebilir. Bu sayede, küresel ekonomik istikrar güçlenirken, açlıkla mücadele ivme kazanacaktır. ABD'nin liderliği, diğer G7 ülkelerinin de benzer adımlar atmasını teşvik edecek ve uluslararası dayanışmayı pekiştirecektir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye için hem insani hem de jeopolitik açıdan önemlidir. Türkiye, bölgesinde Suriye, Irak ve Afrika Boynuzu'nda yaşanan insani krizlere en fazla müdahil olan ülkelerden biridir. Yeni bir SDR tahsisatı, Türkiye'nin kendi rezervlerini güçlendirmesinin yanı sıra, insani yardım kapasitesini artırmasına da olanak tanır. Ayrıca, IMF'deki oy gücü ve gelişmekte olan ülkelerle olan ilişkileri düşünüldüğünde, Türkiye'nin bu tür bir tahsisatı desteklemesi, uluslararası platformlarda itibarını pekiştirecektir. Küresel gıda krizinin derinleşmesi, Türkiye'nin tarım ihracatı ve enerji fiyatları üzerinde de etkili olacağından, SDR tahsisatı Türkiye'nin ekonomik istikrarına da dolaylı katkı sağlayacaktır.
