ABD Enerji Bakanı Jennifer Granholm, Avrupa'yı kavuran ve onlarca kişinin ölümüne neden olan rekor sıcaklıklar karşısında yaptığı skandal yorumla tepki çekti. Granholm, bir basın toplantısında aşırı sıcakların tehlikesini sorgulayan bir muhabire, 'Kışın daha çok kişi ölüyor' ifadesini kullandı. Bu açıklama, Avrupa Birliği'nin sıcak hava dalgasının 'hayati tehlike' oluşturduğu uyarılarıyla aynı güne denk geldi. Bakanın sözleri, iklim değişikliğiyle mücadelede uluslararası işbirliğinin sorgulandığı bir dönemde, transatlantik gerilimi artırdı.
Bakanın sözleri ve AB'nin tepkisi
ABD Enerji Bakanı Granholm, 19 Temmuz 2024'te Washington'da düzenlediği basın toplantısında, enerji politikalarına ilişkin soruları yanıtlarken Avrupa'daki sıcak hava dalgasına değindi. Granholm, 'Avrupa'da aşırı sıcaklar yaşanıyor ancak istatistikler kış aylarında daha fazla insanın hayatını kaybettiğini gösteriyor' dedi. Bakan, sözlerini 'Bu nedenle ısıtmaya soğutmadan daha fazla odaklanmamız gerekiyor' diyerek tamamladı. Ancak bu yorum, Avrupa'da özellikle yaşlı nüfus üzerinde ölümcül etkileri olan sıcak hava dalgasının ciddiyetini küçümsediği gerekçesiyle eleştirildi. Avrupa Komisyonu'nun çevreden sorumlu üyesi, sosyal medyadan yaptığı açıklamada, 'Her ölüm trajiktir. Kışın ölümler fazla diye yazın ölümleri görmezden gelinemez' ifadelerini kullandı. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, 2000-2019 yılları arasında Avrupa'da sıcak hava dalgaları nedeniyle her yıl ortalama 15 bin kişi hayatını kaybetti. Son haftalarda İspanya, İtalya ve Yunanistan'da sıcaklıklar 45 dereceye ulaşırken, Fransa'da ise 21 bölgede kırmızı alarm verildi.
Küresel ısınma ve enerji politikaları
Granholm'un bu açıklaması, ABD'nin iklim değişikliğiyle mücadeledeki kararlılığını da sorgulattı. Başkan Joe Biden yönetimi, 2050 yılına kadar karbon nötr olma hedefi koymuş olsa da, enerji bakanının bu sözleri Avrupalı müttefikler arasında rahatsızlık yarattı. Öte yandan bilim insanları, iklim değişikliğinin aşırı hava olaylarını hem yaz hem kış aylarında artırdığını vurguluyor. Kış aylarında ölümlerin daha yüksek olması, genellikle soğuk hava ve solunum yolu hastalıklarına bağlanıyor; ancak yaz aylarındaki sıcak hava dalgalarının sıklığı ve şiddeti arttıkça, yaz ölümlerinin de kış seviyelerine yaklaşabileceği öngörülüyor. Avrupa Çevre Ajansı, 2023 raporunda 'Sıcak hava dalgaları, Avrupa'da en ölümcül doğal afet haline gelmiştir' uyarısında bulunmuştu. Ayrıca, kış ölümleri enerji yoksulluğu ve yetersiz ısıtma sistemleriyle de ilişkiliyken, yaz ölümleri daha çok altyapı eksikliği ve uyum politikalarının yetersizliğine işaret ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu tartışma, Türkiye'nin enerji ve iklim politikaları açısından da önem taşıyor. Türkiye, hem kış aylarında enerji ithalatına bağımlılığı hem de yaz aylarında artan sıcaklıklarla mücadele eden bir ülke. ABD Enerji Bakanı'nın sözleri, enerji arz güvenliği tartışmalarında soğutma ihtiyacının göz ardı edilebileceği endişesini yaratıyor. Ayrıca, AB'nin sınırda karbon düzenlemesi gibi iklim politikalarına uyum sağlamaya çalışan Türkiye, bu tür küçümseyici yaklaşımların uluslararası işbirliğini zayıflatmasından olumsuz etkilenebilir. Türkiye'nin, yerel yönetimler ve enerji verimliliği alanında yaz aylarında da etkili önlemler alması gerektiği bir kez daha ortaya çıkıyor.
