Başkan Donald Trump, geçen yıl göreve döndüğünde Amerikan halkına ekonomik bir "altın çağ" vaat etmişti. Ancak aradan geçen sürede vatandaşların cebi yanmaya, sabrı tükenmeye başladı. Öyle ki, geleneksel olarak Cumhuriyetçi liderlerin ekonomi politikalarına arka çıkan kendi tabanı dahi artık derin bir memnuniyetsizlik içinde. Sadece Demokratların şikâyet ettiği günler geride kaldı; anketler, her iki partiden seçmenin de ekonomik gidişata dair son yılların en karamsar ruh haline büründüğünü gösteriyor.
Ekonomik göstergeler ve halkın gerçeği uyuşmuyor
Trump yönetimi, uyguladığı vergi indirimleri ve deregülasyon politikalarıyla büyümeyi canlandıracağını ve enflasyonu kontrol altına alacağını iddia etmişti. Wall Street'te bazı endeksler tarihi zirvelerine ulaşırken, işsizlik oranı görece düşük seyrediyor. Fakat kredi kartı borçları, ev kredisi faizleri ve market raflarındaki fiyatlar konuştuğunda rakamların halkın günlük yaşamına yansıdığını söylemek güç. Özellikle gıda ve enerji fiyatlarındaki artış, dar ve orta gelirli ailelerin bütçesini ciddi biçimde zorluyor. Bu durum, Michigan Üniversitesi'nin tüketici güven endeksi gibi öncü göstergelerde de kendini gösteriyor: Endeks, son aylarda pandemi dönemindeki diplerin bile altına geriledi.
Cumhuriyetçi seçmenler arasında yapılan son anketlere göre, ekonomi politikalarını "kötü" veya "çok kötü" olarak tanımlayanların oranı yüzde 30'u aşmış durumda. Bu, Trump'ın ilk döneminde benzer bir anket yapıldığında kaydedilen oranın neredeyse üç katı. Parti içinde bile ticaret savaşlarının ve tarifelerin Amerikan şirketlerine maliyet yüklediği eleştirileri yükseliyor; özellikle Çin ile devam eden gümrük vergisi gerilimi, tarım eyaletlerindeki Cumhuriyetçi çiftçilerin doğrudan zarar görmesine yol açıyor.
Yansımalar siyasete de sıçrayacak
Bu ekonomik hoşnutsuzluğun yaklaşan ara seçimlerde etkili olması bekleniyor. Trump'ın popülerliği kendi partisi içinde hâlâ yüksek olsa da, ekonomi konusundaki memnuniyetsizlik bağımsız seçmenlerde ve ılımlı Cumhuriyetçilerde sandığa yansıyabilir. Demokratlar, bu durumu kullanarak özellikle kenar bölgelerdeki adaylarına destek toplamaya çalışıyor. Ekonomi, birincil seçim kampanya konusu haline gelmiş durumda. Uzmanlara göre, Trump yönetiminin şu anki rotasıyla devam etmesi halinde, 2026 ara seçimlerinde Temsilciler Meclisi'nin kontrolünü kaybetme riski bulunuyor.
Küresel ölçekte ise ABD ekonomisindeki yavaşlama işaretleri, diğer ülkelerin merkez bankalarını da tetikte tutuyor. Trump'ın izolasyonist ticaret politikaları, küresel tedarik zincirlerini yeniden şekillendirirken, Avrupa ve Asya'da da benzer korumacılık eğilimlerini körüklüyor. Dünya Ticaret Örgütü'ne yapılan başvuruların sayısı artarken, çok taraflı ticaret sisteminin geleceği sorgulanıyor. Bu durum, gelişmekte olan ülkeleri olduğu kadar gelişmiş ekonomileri de olumsuz etkileyebilecek potansiyele sahip.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD ekonomisindeki bu yavaşlama, Türkiye açısından doğrudan bir tehdit oluşturmakla birlikte dolaylı etkiler doğurabilir. ABD'den gelecek talebin zayıflaması, Türk ihracatçıları için yeni pazarlar arayışını zorunlu kılar. Öte yandan, küresel faiz oranlarının ABD kaynaklı olarak yüksek kalması, gelişmekte olan ülke para birimleri üzerinde baskı yaratmaya devam edecektir. Türkiye'nin dış ticarette alternatif rotalar oluşturma çabaları (örneğin Afrika ve Asya) bu dönemde daha da önem kazanmaktadır. Bölgesel açıdan ise ABD'nin ekonomik yönünü içe çevirmesi, Ortadoğu'da askeri ve diplomatik angajmanını azaltabileceği için Ankara'nın sahada daha bağımsız hareket alanı bulmasını sağlayabilir.
