ABD'nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee, işgal altındaki Batı Şeria'da aylardır devam eden İsrail yerleşimci şiddetini bir kez daha kınayarak, saldırıları 'terör eylemi' olarak nitelendirdi. Huckabee, saldırılardan etkilenen Filistinli Amerikalı aileleri ziyaret ettiği sırada yaptığı açıklamada, bu tür eylemleri gerçekleştiren yerleşimcileri 'terörist' olarak adlandırdı. ABD yönetiminin İsrail'e verdiği desteğin sorgulandığı bir dönemde gelen bu açıklama, Washington'un yerleşimci şiddetine karşı tutumunda bir sertleşme sinyali olarak yorumlandı.
Yerleşimci Şiddeti ve ABD'nin Tepkisi
Mike Huckabee, göreve geldiğinden bu yana İsrail yanlısı duruşuyla bilinen bir isim olsa da, özellikle son haftalarda Batı Şeria'daki yerleşimci saldırılarına yönelik eleştirilerini artırdı. Huckabee'nin 'terörist' ifadesini kullanması, ABD'nin geleneksel olarak İsrail'i savunan pozisyonundan sapma olarak değerlendirildi. Ziyaret sırasında Huckabee, Filistinli Amerikalı ailelerin yaşadığı travmayı dinledi ve saldırıların durdurulması için İsrail hükümetine çağrıda bulundu.
Batı Şeria'da son aylarda yerleşimcilerin Filistinli sivillere yönelik saldırıları arttı. Görgü tanıklarına göre, saldırılarda evler ateşe verildi, araçlar tahrip edildi ve çok sayıda Filistinli yaralandı. İsrail güvenlik güçlerinin bu saldırıları engellemekte yetersiz kaldığı veya bazı durumlarda göz yumduğu iddia ediliyor. Uluslararası kuruluşlar, yerleşimci şiddetinin sistematik bir hal aldığı uyarısında bulunuyor.
ABD Büyükelçiliği'nden yapılan yazılı açıklamada, 'Bu tür şiddet eylemleri kabul edilemez ve İsrail'in kendi yasalarına da aykırıdır' denildi. Ancak Huckabee'nin söylemleri, İsrail hükümeti içindeki aşırı sağcı bakanlar tarafından eleştirildi. Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, Huckabee'nin açıklamalarını 'orantısız' bulduğunu belirtti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Batı Şeria'daki şiddet olayları, Orta Doğu barış sürecini yeniden gündeme getirdi. ABD'nin arabuluculuğunda yürütülen görüşmeler zaten uzun süredir tıkanmış durumda. Huckabee'nin açıklamaları, Filistin yönetiminin ABD'ye olan güvenini artırabileceği gibi, İsrail'in egemenlik iddialarını da zayıflatabilir. Uluslararası toplum, yerleşimci şiddetini kınayan açıklamaları memnuniyetle karşıladı.
Öte yandan, İsrail'in Gazze'ye yönelik operasyonları ve Lübnan sınırındaki gerilim, bölgede istikrarsızlığı derinleştiriyor. ABD'nin İsrail'e askeri desteği sürerken, yerleşimci şiddeti konusundaki tutumu, Washington'un insan hakları ihlalleri konusundaki çelişkili politikasını gözler önüne seriyor. Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler, yerleşimci şiddetini defalarca kınadı ve İsrail'i uluslararası hukuka uymaya çağırdı.
Uzmanlar, Huckabee'nin açıklamalarının sembolik olduğunu, ancak somut adımlar atılmadığı sürece bir anlam ifade etmeyeceğini belirtiyor. ABD'nin İsrail'e yaptığı yıllık 3,8 milyar dolarlık askeri yardım, bu tür açıklamaların ne kadar etkili olabileceği sorusunu akıllara getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Batı Şeria'daki yerleşimci şiddeti ve ABD'nin tutumu, Türkiye'nin Orta Doğu politikası açısından kritik bir önem taşıyor. Türkiye, Filistin davasını uzun yıllardır destekliyor ve İsrail'in yerleşim faaliyetlerini uluslararası hukuka aykırı olarak nitelendiriyor. ABD'nin 'terör' söylemi, Ankara'nın pozisyonunu güçlendirebilir ve Türkiye'nin bölgedeki arabuluculuk rolünü artırabilir. Ayrıca, Türkiye-ABD ilişkilerinde yeni bir denge unsuru olarak öne çıkabilir. Ancak, Washington'un söylemde sertleşip eylemde aynı çizgide kalması, Türkiye'nin güvenini kazanmakta yetersiz kalabilir. Bölgesel istikrar için Türkiye'nin Filistinli gruplarla diyaloğu ve İsrail ile ilişkileri dikkatle yönetmesi gerekiyor.
