ABD Kongresi'nde kabul edilen bir yasa tasarısı, Savunma Bakanlığı'na bağlı sağlık tesislerinde kadın doğum uzmanları tarafından gerçekleştirilen "hassas" muayenelerde eğitimli bir refakatçinin bulunmasını zorunlu kılıyor. Tasarı, askeri personel ve ailelerinin sağlık hizmeti aldığı bu kurumlarda hasta mahremiyetini ve güvenini artırmayı hedefliyor. Düzenleme, özellikle kadın askerlerin maruz kaldığı iddia edilen uygunsuz davranış vakalarının ardından gündeme geldi.
Gelişmenin arka planı
Söz konusu hüküm, ABD Temsilciler Meclisi'nden geçen 2025 Mali Yılı Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası'na (NDAA) eklenen bir madde olarak dikkat çekiyor. Maddeye göre, askeri tedavi tesislerinde obstetrik ve jinekolojik muayeneler sırasında, hastanın talebi olmaksızın bile eğitimli bir üçüncü kişinin (refakatçi) bulunması gerekecek. Bu refakatçi, sağlık personeli olmayan ancak özel eğitim almış bir kişi olabilir. Düzenleme, hasta ile doktor arasındaki güven ilişkisini korurken, olası taciz veya ihmal vakalarının önüne geçmeyi amaçlıyor.
ABD ordusunda son yıllarda artan cinsel taciz ve saldırı raporları, bu tür düzenlemeleri zorunlu kıldı. Özellikle kadın askerler, rutin muayeneler sırasında uygunsuz davranışlara maruz kaldıklarını dile getirmişti. Savunma Bakanlığı'nın kendi iç raporları da bu iddiaları doğrular nitelikte. Ancak bazı tıp uzmanları, refakatçi zorunluluğunun hasta-hekim ilişkisini olumsuz etkileyebileceği ve özellikle hassas konuların konuşulmasını zorlaştırabileceği uyarısında bulunuyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu düzenleme sadece ABD askeri sağlık sistemi için değil, diğer ülkelerin orduları ve sağlık politikaları için de örnek teşkil edebilir. NATO müttefikleri, özellikle de kadın asker oranı yüksek ülkeler, benzer önlemleri değerlendirebilir. Ayrıca, sivil sağlık kuruluşlarında da benzer uygulamaların yaygınlaşması beklenebilir. Dünya genelinde hasta hakları ve cinsel tacizle mücadele kapsamında bu tür düzenlemelerin sayısı artıyor. Öte yandan, bu uygulamanın maliyeti ve lojistik zorlukları da göz ardı edilmemeli. Her muayene için eğitimli bir refakatçi bulundurmak, personel ve bütçe açısından ek yük getirecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, NATO üyesi olarak ABD askeri sağlık politikalarını yakından takip etmektedir. Türk Silahlı Kuvvetleri'nde de kadın asker sayısı artarken, benzer hasta güvenliği önlemlerinin alınması gündeme gelebilir. Ancak Türkiye'de askeri hastanelerin Sağlık Bakanlığı'na devri süreci tamamlandığı için bu düzenlemenin doğrudan etkisi sınırlı olabilir. Yine de, hasta hakları ve cinsel tacizle mücadele konusundaki uluslararası standartların yükselmesi, Türkiye'deki sivil sağlık kurumlarında da benzer uygulamaların tartışılmasına yol açabilir. Özellikle kadın doğum gibi hassas branşlarda refakatçi bulundurulması, hasta memnuniyetini artırabilir.
