WASHINGTON - ABD'de 19 eyalet, kalıcı yaz saati uygulamasına geçişi onaylayarak federal hükümetin son adımı atmasını bekliyor. Ülke genelinde saat değiştirme uygulamasına son verilmesi için Kongre'nin federal yasayı kabul etmesi gerekiyor. Temsilciler Meclisi'nde 2022'de kabul edilen Güneş Işığı Koruma Yasası (Sunshine Protection Act) Senato'da bekliyor. Bu yasa, yaz saatinin kalıcı hale gelmesini öngörüyor. Eğer yasa geçerse, 19 eyalet saatlerini bir daha değiştirmeyecek.
Kalıcı Yaz Saati İçin Eyalet Adımları
ABD'de saat değiştirme uygulaması her yıl mart ayında bir saat ileri, kasım ayında bir saat geri alınarak yapılıyor. Ancak birçok eyalet, bu uygulamanın enerji tasarrufu sağlamadığı, sağlık sorunlarına yol açtığı ve ekonomik verimliliği düşürdüğü gerekçesiyle kalıcı yaz saati uygulamasına geçmek istiyor. 19 eyalet, yasama organları aracılığıyla ya yasa çıkardı ya da karar tasarısı kabul ederek federal hükümete çağrıda bulundu. Bu eyaletler arasında Kaliforniya, Teksas, Florida, Ohio, Washington, Oregon, Tennessee, Utah, Wyoming, Delaware, Maine, Idaho, Louisiana, Arkansas, Alabama, Georgia, Güney Carolina, Kuzey Dakota ve Montana bulunuyor. Ancak bu eyaletlerin çoğu, komşu eyaletlerle uyum sağlamak için federal yasanın çıkmasını bekliyor. Örneğin, Florida 2018'de kalıcı yaz saati yasasını kabul etti ancak federal onay olmadan yürürlüğe giremiyor.
Federal düzeyde, 2022'de Senato'dan geçen ancak Temsilciler Meclisi'nde oylanmayan Güneş Işığı Koruma Yasası, yaz saatinin kalıcı hale gelmesini öngörüyordu. Temsilciler Meclisi'nde bazı üyeler, çocukların sabah karanlıkta okula gitmesi gibi endişelerle yasaya karşı çıktı. Ancak son dönemde her iki partiden de destek artıyor. Başkan Joe Biden, henüz net bir pozisyon açıklamadı ancak yasanın Kongre'den geçmesi durumunda imzalaması bekleniyor. Ulaştırma Bakanlığı, saat dilimleri konusunda federal yetkiye sahip ve eyaletlerin tek taraflı kalıcı yaz saati uygulamasına geçmesi federal yasa olmadan mümkün değil.
Saat Değişikliğinin Ekonomik ve Sosyal Boyutu
Saat değiştirme uygulaması, özellikle tarım, havacılık, finans ve perakende sektörlerinde karmaşık etkilere yol açıyor. Yaz saati uygulamasının kalıcı olması, akşam saatlerinde gün ışığından daha fazla yararlanmayı sağlayarak enerji tüketimini azaltabilir. Ancak bazı araştırmalar, sabah saatlerinde karanlıkta başlayan günün enerji tasarrufunu dengelediğini gösteriyor. Sağlık uzmanları, saat değişiminin kalp krizi, felç ve uyku bozuklukları riskini artırdığını belirtiyor. Ekonomistler ise kalıcı yaz saatinin perakende satışları ve turizm gelirlerini artırabileceğini, ancak sabah işe gidiş saatlerinde verimliliği düşürebileceğini söylüyor.
ABD'de saat değişikliği federal yasa ile düzenleniyor. 1966 tarihli Tekdüzen Zaman Yasası, eyaletlere saat dilimlerini seçme hakkı tanıyor ancak yaz saati uygulaması federal düzeyde belirleniyor. Eyaletler, federal yasa değişmeden kalıcı yaz saati uygulamasına geçemiyor. Bu nedenle 19 eyalet, Kongre'den yasa çıkmasını bekliyor. Eğer yasa geçerse, bu eyaletler saatlerini bir daha değiştirmeyecek ve ülke genelinde farklı saat dilimleri arasında uyumsuzluk riski doğacak. Örneğin, Kaliforniya kalıcı yaz saatine geçerse, komşu Nevada ile arasında bir saat fark olacak. Bu tür sorunları önlemek için federal çözüm şart.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, 2016'dan bu yana kalıcı yaz saati uygulamasını (UTC+3) kullanıyor ve saat değiştirmiyor. ABD'deki bu gelişme, Türkiye'nin uygulamasını doğrudan etkilemez; ancak küresel ticaret ve finans piyasaları açısından önemli. ABD'nin kalıcı yaz saatine geçmesi, Türkiye ile ABD arasındaki saat farkını yıl boyunca sabitleyebilir ve iş dünyası için öngörülebilirlik sağlar. Ayrıca, enerji tasarrufu ve dijital toplantı planlaması gibi konularda Türk şirketleri için avantaj oluşabilir. Ancak ABD'de eyaletler arası saat farklılıkları, Türkiye'den yapılan ihracat ve lojistik planlamasını karmaşıklaştırabilir. Türkiye'nin kalıcı yaz saati deneyimi, ABD için örnek teşkil edebilir.
