Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, uzun süredir beklenen seçimlerin ertelenmesinden İsrail'i sorumlu tutarak, "koşulların seçim yapmaya uygun olmadığını" söyledi. Abbas'ın 21 yıllık devlet başkanlığı döneminde hiç seçim yapılmadı. Filistin Yönetimi, İsrail'in Doğu Kudüs'te seçimlere izin vermemesi ve Batı Şeria'daki hareket kısıtlamalarını gerekçe göstererek seçimlerin ertelendiğini açıkladı. Ancak uluslararası gözlemciler, Abbas'ın kendi iç siyasi rakiplerini bastırma amacı taşıdığını belirtiyor. Karar, Filistin siyasetinde zaten var olan bölünmüşlüğü daha da derinleştirebilir.
Seçimlerin sürekli ertelenmesinin arkasındaki faktörler
Filistin'de en son devlet başkanlığı seçimi 2005 yılında yapıldı ve Mahmud Abbas bu seçimle göreve geldi. 2006'daki parlamento seçimlerinde ise Hamas büyük bir zafer kazandı; ancak kısa süre sonra Fetih ile Hamas arasında çıkan çatışmalar sonucu Gazze ve Batı Şeria fiilen ikiye bölündü. O tarihten bu yana Filistin'de ne devlet başkanlığı ne de parlamento seçimi yapılabildi. Abbas, 2009'da görev süresi dolmasına rağmen seçim yapılmadığı için görevde kalmayı sürdürüyor. 2021'de yapılması planlanan seçimler de Kudüs'te seçim sandıklarının kurulması konusunda İsrail ile yaşanan anlaşmazlık nedeniyle iptal edilmişti.
Filistin Yönetimi yetkilileri, İsrail'in Doğu Kudüs'te yaşayan Filistinlilerin seçimlere katılmasını engellediğini, Batı Şeria'da ise seçim kampanyaları ve oy verme sürecinde hareket kısıtlamaları uyguladığını belirtiyor. İsrail ise bu suçlamaları reddediyor ve seçimlerin yapılmamasının Filistin iç siyasetindeki bölünmüşlükten kaynaklandığını savunuyor. Uluslararası kriz grubu gibi kuruluşlar, Abbas'ın seçimleri erteleme kararının arkasında Hamas'ın olası bir seçim zaferinden duyulan endişenin yattığını öne sürüyor. Ayrıca Abbas'ın popülaritesinin düşük olduğu ve genç Filistinliler arasında yeni bir liderlik arayışının arttığı biliniyor.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Filistin'de seçimlerin sürekli ertelenmesi, Orta Doğu barış sürecine olan güveni daha da zayıflatıyor. ABD yönetimi, demokratik meşruiyetin önemini vurgulayarak Filistin yönetimini seçimleri bir an önce yapmaya çağırdı. Avrupa Birliği de benzer bir açıklama yaparak Filistin halkının iradesinin sandığa yansıması gerektiğini belirtti. Ancak diplomatik kaynaklar, Batılı ülkelerin Abbas'a yönelik eleştirilerinde temkinli olduğunu, zira Hamas'ın seçimlerden güçlenerek çıkmasından endişe duyduklarını ifade ediyor. Bölgesel aktörlerden Mısır ve Ürdün, Filistin içi uzlaşma çabalarını desteklerken, Katar ve Türkiye Hamas ile ilişkilerini sürdürüyor. Suudi Arabistan ise son dönemde İsrail ile normalleşme görüşmeleri çerçevesinde Filistin meselesine daha az öncelik veriyor gibi görünüyor. Bu durum, Filistin davasının Arap dünyasındaki geleneksel önemini koruyup koruyamayacağı sorusunu gündeme getiriyor.
Seçimlerin yapılamaması, Filistin Yönetimi'nin meşruiyetini sorgulatırken, Hamas'ın Gazze'deki fiili yönetimi ile Batı Şeria'daki yönetim arasındaki bölünmüşlük de derinleşiyor. Filistin halkı arasında artan hayal kırıklığı, genç neslin siyasi süreçten uzaklaşmasına ve alternatif direniş biçimlerine yönelmesine yol açabilir. Ayrıca, İsrail'in Batı Şeria'daki yerleşim faaliyetleri ve işgal politikaları, seçimlerin yapılmasını fiilen imkânsız kılıyor. Uluslararası toplumun etkili bir baskı uygulamaması durumunda, Filistin'de demokratik süreçlerin yeniden başlaması kısa vadede olası görünmüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasına verdiği geleneksel destek çerçevesinde, Filistin'de bir an önce seçimlerin yapılmasını ve iç uzlaşmanın sağlanmasını savunuyor. Ankara, Abbas yönetimini meşru muhatap olarak görse de Hamas ile de temaslarını sürdürüyor. Seçimlerin sürekli ertelenmesi, Türkiye'nin Filistin siyasetindeki arabuluculuk rolünü zorlaştırabilir. Ayrıca, Filistin'deki bölünmüşlük, Türkiye'nin Doğu Akdeniz ve Orta Doğu'daki diplomatik manevra alanını daraltabilir. Türkiye, İsrail ile ilişkilerini normalleştirme sürecinde Filistin meselesini öncelikli tutmayı hedefliyor; ancak Abbas'ın zayıflaması, Ankara'nın Filistin kartını etkin kullanmasını güçleştirebilir.
