Avrupa Birliği Konseyi Başkanı Antonio Costa, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile yaptığı görüşme sonrasında, Kiev yönetimiyle kapsamlı bir insansız hava aracı (İHA) anlaşması imzalandığını açıkladı. Costa, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, bu anlaşmanın Ukrayna'nın savunma yeteneklerini önemli ölçüde artıracağını ve Avrupa'nın güvenliğine katkı sağlayacağını belirtti. Anlaşma kapsamında Ukrayna'ya hem askeri hem de sivil amaçlı İHA teknolojileri sağlanması öngörülüyor.
Anlaşmanın arka planı ve kapsamı
Ukrayna, daha önce birçok AB üyesi ülke ve Körfez ülkeleriyle benzer İHA anlaşmaları imzalamıştı. Bu yeni anlaşma ise AB düzeyinde ilk kez gerçekleşiyor. Anlaşma metnine göre, AB üyesi ülkelerin ortak fonları ve bazı ülkelerin ikili yardımlarıyla Ukrayna'ya yüzlerce insansız hava aracı teslim edilecek. Bu araçların keşif, gözetleme ve saldırı görevlerinde kullanılması planlanıyor. Ayrıca anlaşma, Ukrayna'nın yerli İHA üretim kapasitesini geliştirmesine yönelik teknoloji transferini de içeriyor.
Avrupa Birliği yetkilileri, anlaşmanın Rusya'nın saldırganlığına karşı Ukrayna'nın direncini artırmayı amaçladığını vurguluyor. Costa, “Bu anlaşma, Ukrayna'nın kendi topraklarını savunma kabiliyetini güçlendirecek ve Avrupa'nın ortak güvenlik mimarisine katkı sağlayacaktır” dedi. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas da anlaşmayı memnuniyetle karşılayarak, “İnsansız hava araçları modern savaşın belirleyici unsuru haline geldi. Ukrayna'ya bu alanda destek vermek hem onların hem de bizim güvenliğimiz için kritik önem taşıyor” ifadelerini kullandı.
Bölgesel ve küresel boyut
İHA anlaşması, savaşın seyrini etkileyebilecek potansiyele sahip. Ukrayna, savaşın başından beri Bayraktar TB2 gibi İHA'larla etkili operasyonlar yürütmüş, ancak Rusya'nın elektronik harp sistemleri karşısında zaman zaman zorlanmıştı. Yeni anlaşma kapsamında sağlanacak gelişmiş İHA'ların, özellikle Rus mevzilerine karşı daha etkili olması bekleniyor. Ayrıca Ukrayna'nın kendi İHA'larını üretme kapasitesi, uzun vadede dışa bağımlılığı azaltacak.
Bu gelişme, AB'nin savunma alanında daha entegre hareket etme çabalarının bir parçası olarak da görülüyor. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, “Ukrayna'ya verdiğimiz destek sadece askeri yardım değil, aynı zamanda teknolojik bir ortaklıktır” dedi. AB, Ukrayna'ya bugüne kadar 100 milyar avroyu aşkın yardım sağlamış durumda. Ancak bazı üye ülkeler, Rusya ile doğrudan bir çatışma riskini gerekçe göstererek anlaşmaya ihtiyatlı yaklaşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İHA teknolojisinde önde gelen ülkelerden biri olarak Ukrayna ile savunma iş birliğini sürdürüyor. Bayraktar TB2 ve Akıncı gibi İHA'lar Ukrayna ordusunda aktif olarak kullanılıyor. AB'nin Ukrayna'ya sağlayacağı İHA'lar, Türk yapımı İHA'larla rekabet edebilecek nitelikte olabilir. Ancak bu durum, Türkiye'nin bölgedeki savunma ihracatını etkileyebilir. Türk savunma sanayii, Ukrayna pazarında önemli bir yere sahip; AB anlaşması, bu pazarı daraltabilir. Öte yandan, Ukrayna'nın savunma kapasitesinin artması, Karadeniz'deki güç dengesini Türkiye lehine etkileyebilir. Türkiye, Montrö Sözleşmesi kapsamında boğazları kontrol ediyor; güçlü bir Ukrayna, Rusya'nın Karadeniz'deki hakimiyetini sınırlayabilir. Dolayısıyla AB'nin İHA anlaşması, Türkiye için hem fırsatlar hem de riskler barındırıyor.
