Avrupa Birliği ve Çinli yetkililer, AB'nin günlük 1 milyar avroyu (1,2 milyar dolar) aşan ticaret açığını azaltma yönündeki çabalarında "somut sonuçlar" görmek için koyduğu Ekim ayı son tarihi yaklaşırken Pekin'de bir dizi görüşme gerçekleştirdi. AB'nin en üst düzey ticaret uygulayıcısı Denis Redonnet başkanlığındaki Avrupa delegasyonu, Çinli mevkidaşlarıyla bir araya gelerek ticaret dengesizliği, pazar erişimi ve karşılıklı yaptırımlar gibi başlıca anlaşmazlık konularını ele aldı.
Görüşmelerin Arka Planı ve Tarafların Pozisyonları
Avrupa Birliği, Çin ile olan ticaret açığının günlük 1 milyar avroyu aşması nedeniyle uzun süredir baskı altında. Bu açık, AB'nin toplam mal ticaret açığının önemli bir bölümünü oluşturuyor ve özellikle Almanya gibi ihracat odaklı ülkelerde rahatsızlık yaratıyor. AB, Çin'in elektrikli araçlar, yeşil enerji teknolojileri ve diğer stratejik sektörlerde sağladığı devlet desteklerinin haksız rekabete yol açtığını savunuyor. Çin ise bu eleştirileri reddederek, ticaret açığının yapısal nedenlerine işaret ediyor ve Avrupa'nın yüksek teknoloji ürünlerine yönelik ihracat kısıtlamalarını sorguluyor.
AB, Ekim ayına kadar somut adımlar atılmazsa, Çin menşeli elektrikli araçlara yönelik halihazırda yürürlükte olan ek gümrük vergilerini artırma veya yeni sektörlere yayma seçeneğini masada tutuyor. Çin tarafı ise Avrupa'dan ithal edilen bazı ürünlere yönelik soruşturmalar başlatarak karşı hamle yapmış durumda. Bu karşılıklı hamleler, iki büyük ticaret ortağı arasında gerilimin tırmanma riskini artırıyor.
Pekin'deki görüşmelerin ana gündem maddeleri arasında pazar erişimi, sübvansiyonlar, teknoloji transferi ve fikri mülkiyet hakları yer alıyor. AB, Çin'in kamu ihalelerinde Avrupalı şirketlere ayrımcı davrandığını ve lisanslama süreçlerinde şeffaflık eksikliği olduğunu belirtiyor. Ayrıca, AB'nin karbon sınır düzenleme mekanizması (CBAM) gibi yeni düzenlemeleri de ticaret ilişkilerinde yeni bir gerilim hattı oluşturabilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut
AB-Çin ticaret gerilimi, küresel ekonomide önemli yansımalara sahip. Dünya Ticaret Örgütü'nün (DTÖ) zayıflayan etkinliği ve ABD-Çin arasındaki teknoloji savaşı göz önüne alındığında, Brüksel ile Pekin arasındaki bu müzakere süreci, çok taraflı ticaret sisteminin geleceği açısından kritik bir test niteliği taşıyor. Avrupa'nın Çin'e yönelik tutumu, ABD'nin agresif yaklaşımından farklı olarak, diyalog ve müzakere yoluyla çözüm arayışını sürdürüyor. Ancak AB içinde de Çin'e karşı daha sert önlemler alınmasını isteyen ülkelerin sayısı artıyor.
Çin, AB'nin en büyük ticaret ortaklarından biri ve aynı zamanda önemli bir yatırım kaynağı. Avrupa'nın yeşil dönüşümü ve dijitalleşme hedefleri için Çin ile işbirliği kritik önemde. Öte yandan, Çin'in Tayvan ve Güney Çin Denizi gibi jeopolitik konulardaki tutumu, AB'nin ekonomik ilişkileri güvenlik kaygılarıyla dengeleme çabasını zorlaştırıyor. Bu nedenle, Pekin'deki görüşmeler sadece ticari değil, aynı zamanda stratejik bir boyut da taşıyor.
AB'nin Ekim ayı için belirlediği "somut sonuç" hedefi, taraflar arasında bir yol haritası üzerinde anlaşılmasını gerektiriyor. Olası senaryolar arasında, Çin'in belirli sektörlerde pazar açılımı sağlaması, sübvansiyonları şeffaflaştırması veya AB'nin ek gümrük vergilerini askıya alması yer alıyor. Ancak tarafların pozisyonları arasındaki farklılıklar göz önüne alındığında, kapsamlı bir anlaşmaya varmak zor görünüyor. Yine de her iki taraf da ticaret savaşının ekonomik maliyetlerinin farkında ve müzakereleri sürdürme iradesini koruyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
AB ile Çin arasındaki ticaret görüşmeleri, Türkiye'yi doğrudan etkileyebilecek sonuçlar doğurabilir. Türkiye, AB ile Gümrük Birliği üyesi olarak, AB'nin Çin'e yönelik olası ek gümrük vergilerinden dolaylı olarak etkilenebilir. Eğer AB, Çin menşeli ürünlere yönelik tarifeleri artırırsa, bu ürünlerin Türkiye üzerinden AB'ye girişi gündeme gelebilir ve Türkiye'nin transit ülke konumu nedeniyle ticaret akışları değişebilir. Ayrıca, Türkiye'nin kendi çelik, otomotiv ve tekstil gibi sektörlerde Çin ile rekabeti göz önüne alındığında, AB'nin Çin'e karşı aldığı önlemler Türk ihracatçıları için fırsatlar yaratabilir. Ancak Türkiye'nin Çin ile artan ticaret açığı ve Kuşak-Yol projesi kapsamındaki işbirliği, denge politikası izlemesini gerektiriyor.
