7 Ekim 2023’te Hamas militanları tarafından gerçekleştirilen ve yaklaşık 1.200 kişinin ölümüne yol açan saldırının ardından İsrail, saldırganların tamamını etkisiz hale getirme amacıyla kapsamlı bir operasyon başlattı. Bu operasyon, askeri hedeflere yönelik saldırılarla sınırlı olmayıp, saldırıya katıldığı düşünülen kişilerin bireysel olarak avlanmasını da içeriyor. Ancak bu tür bir operasyon, uluslararası insancıl hukuk –yani savaş hukuku– açısından ciddi soruları gündeme getiriyor. Hukuk analistleri, İsrail'in operasyonunun yasal sınırlar içinde kalıp kalmadığını ve hangi durumlarda bu sınırların aşıldığını tartışıyor.
Gelişmenin Arka Planı: Operasyonun Hukuki Çerçevesi
İsrail, 7 Ekim saldırısına katılan tüm bireylerin 'terörist' olduğunu ve bu nedenle her an öldürülebilecek askeri hedefler olduğunu iddia ediyor. Ancak savaş hukuku, çatışma durumunda dahi her bireyin askeri hedef olarak kabul edilemeyeceğini belirtiyor. Örneğin, bir kişi saldırıya aktif olarak katılmış olsa bile, artık çatışmalara doğrudan katılmıyorsa veya teslim olmuşsa, askeri hedef olma statüsü sona erer. Bu noktada, İsrail'in operasyonunun 'avlanma' boyutu, kişilerin nerede ve hangi koşullar altında hedef alındığına bağlı olarak yasal tartışmaları beraberinde getiriyor.
Uluslararası Kızılhaç Komitesi ve Birleşmiş Milletler, savaş hukukunun temel ilkelerini hatırlatıyor: ayrım, orantılılık ve gereklilik. Ayrım ilkesi, siviller ile savaşçılar arasında net bir ayrım yapılmasını zorunlu kılar. Orantılılık, askeri hedefe yönelik saldırının beklenen askeri faydasının, siviller üzerindeki muhtemel zarara ağır basmasını gerektirir. Gereklilik ise, bir saldırının yalnızca askeri amaç için zorunlu olduğunda gerçekleştirilmesini öngörür. Bu ilkeler, İsrail'in operasyonunda sıkça ihlal edilmektedir; özellikle sivil kayıpların yüksek olduğu hava saldırıları ve hedefli suikastlar eleştiri konusudur.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Hukuki ve Siyasi Yansımalar
İsrail'in operasyonu, yalnızca hukuki değil, aynı zamanda siyasi ve bölgesel boyutlarıyla da tartışılıyor. ABD ve Avrupa Birliği, operasyonu desteklerken, bazı insan hakları örgütleri ve Birleşmiş Milletler yetkilileri, savaş suçu işlenebileceği uyarısında bulunuyor. Özellikle Gazze'deki sivil can kaybı ve altyapı hasarı, uluslararası kamuoyunda büyük tepki çekiyor. Bölgesel olarak, İran ve Hizbullah gibi aktörler, İsrail'in operasyonunu gerekçe göstererek kendi askeri hazırlıklarını artırıyor. Bu durum, Filistin meselesini yeniden uluslararası gündemin üst sıralarına taşıyor ve iki devletli çözüm tartışmalarını canlandırıyor. Ancak İsrail'in operasyonunun yarattığı yıkım, uzun vadede barış sürecine zarar verebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Filistin politikası ve bölgesel güvenliği açısından kritik önem taşıyor. Türkiye, Gazze'deki sivil kayıpları şiddetle kınarken, İsrail'in operasyonunun savaş hukuku ihlallerine dikkat çekiyor. Ankara'nın bu tutumu, İslam dünyasında ve uluslararası kamuoyunda diplomatik ağırlığını artırabilir. Ayrıca, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji ve güvenlik çıkarları, İsrail-Filistin çatışmasının tırmanmasından doğrudan etkilenebilir. Krizin bölgesel bir savaşa dönüşmesi, Türkiye'nin sınır güvenliğini ve mülteci yükünü artırabilir. Bu nedenle, Türk dış politikasının barışçıl çözüm arayışlarını desteklemesi ve insani yardımları sürdürmesi bekleniyor.
