Amerika Birleşik Devletleri'nin güneybatısını kavuran benzeri görülmemiş sıcak hava dalgası, Phoenix kentinde yaşayan yüzlerce evsizi yeni bir tehlikeyle karşı karşıya bıraktı: kavurucu sıcaklıkta zorla yerinden edilme. Şehir yetkilileri, sağlık ve güvenlik gerekçesiyle şehir merkezindeki bir kamusal alanda kurulan geçici evsiz kampını boşalttı. Kamp sakinleri, 108 dereceyi (42 santigrat derece) bulan hava sıcaklığında eşyalarını toplamak zorunda kaldı. Bu durum, aşırı sıcakların evsiz nüfus üzerindeki ölümcül etkisini bir kez daha gündeme getirirken, yetkililerin tahliye kararının insani boyutu tartışılıyor.
Tahliye Kararının Arka Planı ve Yaşananlar
Phoenix Belediyesi, "The Zone" olarak bilinen ve şehir merkezinde yaklaşık bin evsizin yaşadığı bölgede, Temmuz ayının ortasında başlayan tahliye sürecini başlattı. Belediye yetkilileri, bölgede artan suç oranları ve sağlık riskleri nedeniyle kampı kapatma kararı aldıklarını açıkladı. Ancak kamp sakinleri ve sivil toplum örgütleri, tahliyenin özellikle sıcak hava dalgasının zirve yaptığı bir dönemde yapılmasının yaşamı tehdit ettiğini savunuyor.
Görgü tanıklarına göre, tahliye sırasında polis ekipleri kampı çevreleyerek sakinlere eşyalarını toplamaları için yalnızca birkaç saat süre tanıdı. 55 yaşındaki Robert Johnson, yıllardır yaşadığı çadırından çıkarılırken, "Sıcaklık dayanılmazdı. Ellerim titriyordu, eşyalarımı toplayacak gücüm yoktu. Nereye gideceğimizi kimse söylemiyor" dedi. Belediye yetkilileri, tahliye edilenler için geçici barınma imkanı sağlayacaklarını ancak bu imkanın kapasitesinin sınırlı olduğunu ve önceliğin kadınlar ile çocuklara verileceğini belirtti.
Phoenix, ABD'de evsizlik oranının en yüksek olduğu şehirlerden biri. Şehir genelinde yaklaşık 9 bin evsiz yaşıyor. Uzmanlar, aşırı sıcakların evsiz nüfus üzerindeki etkisinin giderek arttığına dikkat çekiyor. Maricopa County Sağlık Departmanı verilerine göre, 2023 yılında aşırı sıcaklara bağlı 645 ölüm kaydedildi ve bu sayı bir önceki yıla göre yüzde 20 artış gösterdi. Ölenlerin büyük çoğunluğunu evsizler oluşturuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: İklim Krizi ve Sosyal Adalet
Phoenix'te yaşanan bu tahliye, yalnızca yerel bir sorun olmaktan çıkarak, iklim krizinin toplumun en kırılgan kesimlerini nasıl orantısız biçimde etkilediğinin bir sembolü haline geldi. Sıcak hava dalgaları, küresel ısınmanın etkisiyle daha sık, daha uzun ve daha yoğun hale geliyor. Dünya Meteoroloji Örgütü, 2024 yılının şimdiye kadar kaydedilen en sıcak yıl olabileceğini açıkladı. Sıcak hava dalgaları, özellikle şehirlerde yaşayan yoksul kesimler için ciddi bir tehdit oluşturuyor; çünkü bu kesimler genellikle serinleme imkanı olmayan, yalıtımı zayıf konutlarda ya da açık alanlarda barınıyor.
Uzmanlar, hükümetlerin aşırı sıcaklara karşı acil eylem planları geliştirmesi gerektiğini vurguluyor. Isı dalgaları, doğal afet statüsünde değerlendirilmeli ve evsizlere yönelik soğutma merkezleri, su dağıtımı ve acil barınma olanakları sağlanmalı. New York, Los Angeles ve Paris gibi şehirler, evsiz nüfus için özel sıcak hava protokolleri geliştirdi. Ancak Phoenix gibi çöl iklimine sahip şehirlerde bu tür önlemler yetersiz kalıyor. Şehir yetkililerinin kararı, sıcaklık krizinin göz ardı edilmesi olarak yorumlanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Phoenix'te yaşanan tahliye, Türkiye'de özellikle büyük şehirlerdeki evsiz nüfus ve aşırı sıcakların etkisi açısından önemli bir örnek teşkil ediyor. Türkiye'de de yaz aylarında sıcaklıkların rekor seviyelere ulaşması, sokakta yaşayan insanlar için ciddi bir sağlık riski oluşturuyor. İklim değişikliğinin etkilerinin artacağı öngörüsüyle, Türkiye'nin de aşırı sıcaklara karşı kapsamlı bir eylem planı geliştirmesi gerekiyor. Özellikle büyükşehir belediyelerinin, sıcak hava dalgalarında evsizler için geçici barınma ve soğutma merkezleri kurması, su dağıtımı ve sağlık taramaları gibi önlemleri hayata geçirmesi büyük önem taşıyor. Bu tür adımlar, sosyal devlet anlayışının bir gereği olarak öne çıkıyor ve iklim krizinin yoksul kesimler üzerindeki etkisini hafifletmede kritik rol oynuyor.
