Filistinli çiftçiler, yıllık zeytin hasadı sezonunun yaklaşmasıyla birlikte artan yerleşimci saldırıları ve İsrail ordusunun kısıtlamaları karşısında acil uluslararası koruma talebinde bulunuyor. Orta Doğu Gözü'nde yayımlanan bir görüş yazısında Fareed Taamallah, işgal altındaki Batı Şeria'da zeytin hasadının Filistinliler için sadece bir tarımsal faaliyet değil, aynı zamanda kültürel ve ekonomik bir hayatta kalma mücadelesi olduğunu vurguluyor. Hasat dönemi, her yıl olduğu gibi bu yıl da Filistinli köylüler için büyük risk taşıyor; zira İsrail yerleşimcileri sık sık ağaçlara zarar veriyor, ürünleri çalıyor ve çiftçilere fiziksel saldırılarda bulunuyor.
Zeytin Hasadı: Filistin Ekonomisinin Can Damarı
Zeytin ve zeytinyağı, Filistin ekonomisinin bel kemiğini oluşturuyor. Batı Şeria ve Gazze'de yaklaşık 100.000 hanenin geçim kaynağı doğrudan zeytin üretimine bağlı. Yıllık zeytin hasadı, Filistin tarım üretiminin önemli bir bölümünü oluştururken, aynı zamanda kırsal kesimde istihdam yaratıyor. Ancak işgal altındaki topraklarda yerleşim yerlerinin genişlemesi, Filistinlilerin zeytinliklerine erişimini giderek zorlaştırıyor. İsrail makamları, güvenlik gerekçesiyle birçok zeytinlik alanını "kapalı askeri bölge" ilan ederek çiftçilerin bu alanlara girmesini yasaklıyor. Bu kısıtlamalar, hasat döneminde daha da sıkılaşıyor.
Fareed Taamallah'ın yazısında belirttiği üzere, Filistinli çiftçiler her yıl hasat mevsiminde sistematik bir şiddet dalgasıyla karşılaşıyor. İsrail yerleşimciler, genellikle İsrail ordusunun koruması altında, zeytin ağaçlarını söküyor, dallarını kesiyor ve toplanan ürünleri tahrip ediyor. Uluslararası toplumun defalarca kınadığı bu saldırılar, Filistinlilerin geçim kaynaklarını yok etmeyi amaçlayan bir yerinden etme stratejisinin parçası olarak görülüyor. Taamallah, uluslararası kuruluşların ve insan hakları örgütlerinin yıllardır raporladığı bu ihlallere rağmen, etkili bir koruma mekanizmasının hayata geçirilemediğini vurguluyor.
Uluslararası Hukuk ve Sorumluluk
Uluslararası hukuka göre, işgalci güç olarak İsrail, işgal altındaki topraklarda yaşayan sivil halkın güvenliğini sağlamakla yükümlü. Ancak Birleşmiş Milletler ve çeşitli insan hakları kuruluşlarının raporları, İsrail'in bu yükümlülüğünü yerine getirmediğini, aksine yerleşimci şiddetini önlemek için yeterli adımları atmadığını ortaya koyuyor. Dördüncü Cenevre Sözleşmesi'ne göre, işgalci güç, işgal altındaki bölgede yaşayanların temel haklarını korumak zorunda. Filistinli çiftçilerin zeytinliklerine erişimi engellemek ve onları yerleşimci saldırılarına karşı korumamak, bu yükümlülüklerin ihlali anlamına geliyor.
Taamallah, uluslararası toplumun sadece kınama açıklamalarıyla yetinmemesi gerektiğini, somut adımlar atması gerektiğini savunuyor. Bu adımlar arasında, hasat döneminde Filistinli çiftçilere fiziksel koruma sağlanması, yerleşimci şiddetini izleyecek bağımsız gözlemcilerin konuşlandırılması ve sorumluların hesap vermesini sağlayacak mekanizmaların kurulması yer alıyor. Ancak bugüne kadar uluslararası toplumun bu konudaki çabaları sınırlı kaldı; Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde alınan kararlar uygulanmadı ve yerleşimci şiddeti cezasız kaldı.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Zeytin hasadı sadece Filistin için değil, bölge genelinde de sembolik bir önem taşıyor. Zeytin ağacı, Filistin kimliğinin ve toprakla bağın simgesi olarak görülüyor. Her yıl hasat döneminde yaşanan şiddet olayları, İsrail-Filistin çatışmasının sivil halk üzerindeki yıkıcı etkisini gözler önüne seriyor. Uluslararası kamuoyunda Filistin davasına yönelik artan destek, özellikle son yıllarda yerleşimci şiddetinin görüntülerinin sosyal medyada yayılmasıyla daha da güçleniyor. Ancak bu destek, sahada somut bir korumaya dönüşmediği sürece Filistinli çiftçilerin güvenliği sağlanamıyor.
Öte yandan, zeytin üretimi Filistin ekonomisi için hayati önem taşıyor. Dünya Bankası verilerine göre, zeytin ve zeytinyağı Filistin'in toplam tarımsal üretiminin yaklaşık %25'ini oluşturuyor. Hasat döneminde yaşanan kayıplar, hem hanelerin gelirini hem de ülke ekonomisini olumsuz etkiliyor. İsrail'in uyguladığı kısıtlamalar ve yerleşimci saldırıları, Filistinlilerin kendi topraklarında sürdürülebilir bir geçim kaynağına sahip olmasını engelliyor. Bu durum, Filistin toplumunun kırılganlığını artırırken, barış sürecine olan güveni de zedeliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasına verdiği destekle bilinen bir ülke olarak, zeytin hasadı döneminde yaşanan ihlallere karşı uluslararası platformlarda sesini yükseltme potansiyeline sahip. Ankara, İsrail'in yerleşimci şiddetine karşı somut adımlar atılması için Birleşmiş Milletler ve İslam İşbirliği Teşkilatı gibi kuruluşlarda girişimlerde bulunabilir. Ayrıca Türkiye, Filistinli çiftçilere insani yardım ve tarımsal destek sağlayarak bölgedeki etkisini pekiştirebilir. Ancak Türkiye'nin İsrail ile olan karmaşık ilişkileri, bu tür adımların ne kadar etkili olacağını belirleyecek. Yine de Filistin halkının yanında durmak, Türkiye'nin bölgesel liderlik iddiası ve kamu diplomasisi açısından önemli bir fırsat sunuyor.
