Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, ABD eski Başkanı Donald Trump’la yaşadığı anlaşmazlıklara rağmen, Batı’nın geleceğini belirleyecek kilit bir figür haline geliyor. Zelenskiy’nin elindeki jeopolitik kartlar, Trump’ın Ukrayna’ya yönelik tutumunu aşarak küresel güç dengelerini etkiliyor. Özellikle savaşın seyri ve Batı ittifakının birliği, Zelenskiy’nin manevralarına bağlı görünüyor. Bu durum, Trump’ın Ukrayna’daki savaşı sona erdirme vaatlerine rağmen Zelenskiy’nin elini güçlendiriyor.
Gelişmenin arka planı
Zelenskiy, 2022’de başlayan Rusya-Ukrayna savaşından bu yana Batı’nın en önemli müttefiki konumunda. Ancak Trump’ın 2024 seçimlerinde yeniden aday olması ve Ukrayna’ya askeri desteği azaltma sinyali vermesi, Kiev’i zor durumda bıraktı. Trump, savaşı “24 saat içinde” bitireceğini iddia ederken, bu planın Ukrayna’nın toprak kayıplarını kabul etmesini içerdiği yönünde endişeler var. Buna karşın Zelenskiy, Avrupa Birliği ve NATO üyeleriyle yakın temasını sürdürerek, Trump’ın etkisini dengelemeye çalışıyor. Ukrayna’nın son dönemde Kursk bölgesinde kazandığı taktik başarılar, Zelenskiy’nin elini güçlendiren faktörler arasında.
Zelenskiy’nin Batı’daki popülaritesi, Trump’ın Ukrayna karşıtı söylemlerine rağmen yüksek seyrediyor. ABD Kongresi’nden sağlanan askeri yardımlar ve Avrupa ülkelerinin kararlı duruşu, Ukrayna’nın direnişini besliyor. Bu noktada Zelenskiy, savaşı sona erdirmek için Batı’nın desteğini kullanarak kendi şartlarını dayatma konumunda. Trump ise Ukrayna’yı ‘bağımsız aktör’ olarak görmek yerine, ABD çıkarları doğrultusunda pazarlık aracı olarak kullanmak istiyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Bu çekişme, sadece Ukrayna’nın değil, Avrupa güvenlik mimarisinin de geleceğini şekillendiriyor. Zelenskiy’nin Batı’yı bir arada tutma becerisi, NATO’nun doğu kanadındaki ülkeler için hayati önem taşıyor. Polonya, Romanya ve Baltık ülkeleri, Ukrayna’nın yenilgisini kendi güvenliklerine doğrudan tehdit olarak görüyor. Diğer yandan, Trump yönetiminin Avrupa’yı askeri harcamalara zorlaması, NATO içinde gerilim yaratıyor. Zelenskiy, bu gerilimi Avrupa lehine kullanarak, AB’nin savunma bütçesini artırmasını sağlayabilir. Küresel ölçekte ise Çin ve Hindistan gibi ülkeler, Ukrayna savaşının sonucuna göre Batı’ya karşı pozisyon alacak.
Zelenskiy’nin elindeki bir diğer koz, Ukrayna’nın enerji ve gıda ihracat potansiyeli. Savaşın sona ermesiyle Ukrayna’nın tarım ürünleri ve doğal gaz rezervleri, küresel piyasalarda dengeleri değiştirebilir. Bu da Zelenskiy’yi sadece askeri değil, ekonomik bir güç merkezi haline getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye’nin Karadeniz’deki çıkarları ve Ukrayna ile askeri iş birliği açısından kritik. Ankara, Kiev’le dron ve savunma sanayi alanındaki iş birliğini sürdürüyor. Zelenskiy’nin güçlenmesi, Türkiye’nin Rusya’ya karşı elini güçlendirebilir. Ancak Trump’ın olası zaferi, Türkiye’nin S-400 krizi ve Doğu Akdeniz politikalarında yeni bir dönem yaratabilir. Türkiye, hem Batı’yla hem Rusya’yla dengeli bir politika izlerken, Zelenskiy faktörünü bu denkleme dahil etmek zorunda kalacak.
