Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskiy, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile pazartesi günü yaptığı görüşmede savunma iş birliği çerçevesinde bir insansız hava aracı (İHA) anlaşmasını ve gıda güvenliği konularını ele aldığını bildirdi. Kiev'den yapılan resmi açıklamaya göre görüşme, iki ülke arasındaki stratejik ilişkilerin güçlendirilmesi bağlamında gerçekleşti ve bölgesel istikrar açısından önemli bir adım olarak değerlendirildi.
Görüşmenin perde arkası
Zelenskiy ve Bin Selman arasındaki telefon görüşmesi, Ukrayna'nın Rusya işgaline karşı savunma kapasitesini artırmaya yönelik uluslararası çabalarının devam ettiği bir dönemde gerçekleşti. Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi'nden yapılan yazılı açıklamada, liderlerin "savunma alanında iş birliğini derinleştirme ve özellikle İHA teknolojilerinin ortak üretimi konusunda mutabık kaldıkları" belirtildi. Açıklamada, görüşmede ayrıca Karadeniz Tahıl Koridoru'nun yeniden canlandırılması ve gıda güvenliğinin sağlanması için atılacak adımların ele alındığı ifade edildi. Suudi Arabistan'ın arabuluculuk rolü üstlenerek tahıl anlaşmasının sürdürülebilirliğine katkı sağlayabileceği vurgulandı.
İki lider arasındaki görüşme, geçtiğimiz aylarda Suudi Arabistan'ın Ukrayna ile Rusya arasındaki barış girişimlerinde arabuluculuk yapma çabalarının ardından geldi. Özellikle 2023 yılında Cidde'de düzenlenen ve Ukrayna'nın barış formülünün ele alındığı toplantıya ev sahipliği yapan Suudi Arabistan, bu kez de savunma alanındaki iş birliğini genişletmeye yönelik bir irade ortaya koydu. Zelenskiy, Suudi tarafına teşekkür ederek, "Suudi Arabistan'ın desteği, savunma gücümüzü artırmada ve küresel gıda güvenliğini korumada kritik önemde" dedi.
Bölgesel ve küresel boyut
Ukrayna ile Suudi Arabistan arasındaki bu yakınlaşma, Ortadoğu'da dengeleri değiştirebilecek nitelikte. Suudi Arabistan'ın savunma sanayiinde Ukrayna ile ortaklık kurması, Batı ile Rusya arasındaki rekabette yeni bir kırılma noktası yaratıyor. Suudi yetkililer, İHA üretiminde Ukrayna'nın deneyiminden faydalanmak istediklerini belirtiyor. Bu anlaşmanın, Ukrayna'nın uluslararası savunma iş birliklerini çeşitlendirme stratejisinin bir parçası olduğu yorumları yapılıyor.
Küresel boyutta ise, Karadeniz Tahıl Koridoru'nun akıbeti dünya gıda fiyatları üzerinde doğrudan etkili. Rusya'nın anlaşmadan çekilme tehditleri, özellikle Güney Asya ve Afrika'daki gelişmekte olan ülkelerde gıda enflasyonunu tetikleyebilir. Suudi Arabistan'ın bu konudaki arabuluculuk rolü, bölgedeki istikrarın sağlanması açısından kritik. Uzmanlar, Suudi Veliaht Prensi'nin bu girişiminin, ülkesinin küresel bir oyuncu olma hedefiyle de örtüştüğünü vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Ukrayna ve Rusya arasındaki tahıl koridoru girişimlerinde aktif bir arabulucu olarak öne çıkıyor. Suudi Arabistan'ın bu alanda artan rolü, Türkiye'nin Karadeniz'deki inisiyatifini dengeler mi sorusunu gündeme getiriyor. Öte yandan, Türkiye'nin İHA teknolojilerindeki liderliği göz önüne alındığında, Ukrayna'nın Suudi Arabistan ile yapacağı olası bir İHA ortak üretimi, Türk savunma sanayi ihracatını etkileyebilir. Bu gelişme, Türkiye'nin hem tahıl koridoru hem de savunma sanayi alanındaki bölgesel konumunu yakından ilgilendiriyor. Ankara'nın, Kiev ile Riyad arasındaki bu yakınlaşmayı dikkatle izlemesi bekleniyor.
