Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, ülkede geniş bir popülariteye sahip Savunma Bakanı Mihaylo Fedorov'u görevden almasıyla büyük bir siyasi krize yol açtı. Fedorov'un, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Komutanı ile yaşadığı anlaşmazlıkların ardından alınan bu karar, başkent Kiev başta olmak üzere birçok şehirde protestolara neden oldu. Göstericiler, Fedorov'un savaş döneminde gösterdiği başarılı performansa vurgu yaparak, Zelenskiy'yi kişisel hesaplar uğruna ülke güvenliğini riske atmakla suçladı.
Gelişmenin arka planı
Mihaylo Fedorov, 2021 yılından bu yana yürüttüğü Savunma Bakanlığı görevinde, özellikle Rusya'nın işgaline karşı direnişte kritik roller üstlenmişti. Batılı ülkelerden askeri yardım temini, yerli savunma sanayisinin güçlendirilmesi ve ordu reformu gibi alanlarda önemli başarılara imza attı. Ancak son haftalarda, Genelkurmay Başkanı ile askeri strateji, bütçe dağılımı ve personel atamaları konusunda ciddi görüş ayrılıkları yaşandığı iddia ediliyor. Zelenskiy, bu ayrılıkların 'disiplini zedelediği' gerekçesiyle Fedorov'u görevden aldığını duyurdu. Fedorov ise yaptığı açıklamada, 'Ülkemizin savunması siyasi hesapların üzerindedir' diyerek, kararı 'zamansız ve hatalı' olarak nitelendirdi.
Görevden alma kararı, Ukrayna parlamentosunda da tartışmalara yol açtı. Muhalefet partileri, Zelenskiy'nin bu hamlesinin savaşın kritik bir dönemecinde ordunun moralini bozacağını ve Batılı müttefikler nezdinde güven kaybına neden olacağını savunuyor. İktidar partisi ise, başkanın 'ordunun etkinliğini artırmak için böyle bir karar aldığını' belirterek, yeni bakan atamasının kısa süre içinde yapılacağını duyurdu.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, Ukrayna'nın Rusya'ya karşı yürüttüğü savaşın en karmaşık dönemlerinden birinde yaşanıyor. Batılı ülkelerin Ukrayna'ya sağladığı yardımların azalmaya başladığı, Rusya'nın ise kış aylarında yeni bir saldırıya hazırlandığı iddia edilen bir ortamda, savunma bakanının değişmesi endişe yaratıyor. Avrupa Birliği ve NATO yetkilileri, konuyla ilgili temkinli açıklamalar yaparken, 'Ukrayna'nın iç siyasi süreçlerine saygı duyduklarını' ancak 'savunma yönetiminde istikrarın önemli olduğunu' vurguladı. ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, 'Ukrayna'nın kendini savunma kapasitesini güçlendirecek her adımı destekliyoruz' ifadelerini kullandı ancak Fedorov'un görevden alınmasına doğrudan yorum yapmadı.
Uzmanlar, Fedorov'un ayrılışının Ukrayna'nın batılı müttefiklerle ilişkilerini olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulunuyor. Fedorov, özellikle Alman Leopard tanklarının tedariki ve F-16 savaş uçaklarının temini konusunda kilit bir isimdi. Yeni bakanın bu görüşmeleri aynı hızla yürütüp yürütemeyeceği merak konusu. Ayrıca, bu krizin Zelenskiy'nin liderliğine olan güveni sarsabileceği ve 2024'te yapılması planlanan cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde siyasi istikrarsızlığa yol açabileceği değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ukrayna'daki bu siyasi kriz, Türkiye'nin Karadeniz bölgesindeki çıkarları ve Rusya ile olan ilişkileri bağlamında önem taşıyor. Türkiye, savaşın başından bu yana Ukrayna'ya insani ve askeri yardım sağlarken, aynı zamanda Rusya ile de diplomatik kanalları açık tutmayı başarmış bir ülke. Fedorov'un görevden alınması, Ukrayna'nın savunma yönetiminde kısa vadeli bir zafiyete yol açarsa, bu durum Türkiye'nin bölgesel güç dengesindeki konumunu etkileyebilir. Özellikle Karadeniz'deki mayın temizleme çalışmaları, tahıl koridoru anlaşması ve enerji arz güvenliği gibi konularda Ukrayna ile işbirliği yapan Türkiye, istikrarlı bir Ukrayna yönetimine ihtiyaç duyuyor. Ayrıca, Ukrayna'daki siyasi belirsizlik, Türkiye'nin NATO üzerindeki savunma sanayii ihaleleri ve askeri işbirliklerini de dolaylı olarak etkileyebilir. Bu nedenle, Ankara'nın gelişmeleri yakından takip etmesi ve yeni savunma bakanıyla hızlı bir iletişim kanalı kurması bekleniyor.
