Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Rus mevkidaşı Vladimir Putin'e yönelik sürpriz bir görüşme çağrısında bulundu. Savaşın başlangıcından bu yana ara ara devam eden ancak somut bir sonuç vermeyen barış müzakerelerine yeni bir ivme kazandırmayı hedefleyen bu teklif, uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Zelenskiy'nin açıklaması, Rusya'nın bugüne kadarki en ağır saldırılarına maruz kalan Ukrayna'nın, diplomatik yolları tamamen kapatmadığı mesajını taşıyor. Ancak Kremlin'in bu teklife nasıl yanıt vereceği, savaşın seyrini belirleyebilecek kritik bir soru olarak öne çıkıyor.
Zelenskiy'nin Teklifi: Şartlar ve Beklentiler
Zelenskiy, uluslararası bir medya kuruluşuna verdiği röportajda, Putin ile doğrudan görüşmeye hazır olduğunu belirtti. Ukrayna liderinin bu açıklaması, 2022 baharında İstanbul'da yapılan ve başarısızlıkla sonuçlanan müzakerelerden bu yana en üst düzey temas girişimi olarak değerlendiriliyor. Kiev yönetimi, görüşmenin ancak uluslararası garantörler eşliğinde ve belirli bir gündem çerçevesinde gerçekleşebileceğini vurguluyor. Ukrayna'nın ön koşulları arasında, Rus askerlerinin işgal altındaki topraklardan çekilmesi ve Ukrayna'nın toprak bütünlüğünün tanınması yer alıyor. Zelenskiy, bu adımı atarken Batılı müttefiklerinden de diplomatik desteğini sürdürmelerini bekliyor.
Rusya ise bugüne kadar Ukrayna ile doğrudan müzakerelere kapıyı tamamen kapatmamış olsa da, özellikle 2022 sonrasında ilhak ettiği bölgeler üzerinde egemenlik iddiasından vazgeçmiş değil. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, daha önce yaptığı açıklamalarda, Ukrayna'nın egemenliğine saygı duyduklarını ancak “yeni gerçeklikleri” (ilhak edilen bölgeler) dikkate almak zorunda olduklarını belirtmişti. Bu durum, Zelenskiy'nin teklifinin Rusya tarafından kabul edilme olasılığını düşürüyor. Moskova, Kiev'in taleplerine ancak kendi şartlarını dayatarak yanıt verme eğiliminde. Öte yandan, savaşın getirdiği yükün her iki ülke için de ağırlaşması, diyalog arayışlarını artıran bir faktör olarak görülüyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Zelenskiy'nin görüşme teklifi, yalnızca iki ülke arasındaki savaşın seyrini değil, aynı zamanda küresel dengeleri de etkileyebilecek potansiyele sahip. ABD ve Avrupa Birliği, Ukrayna'ya verdikleri askeri ve mali desteği sürdürürken, savaşın diplomatik yollarla sona erdirilmesi yönünde de baskı yapıyor. Özellikle Avrupa'da savaş yorgunluğunun artması ve enerji krizi, bazı ülkeleri Kiev üzerinde uzlaşı çağrıları yapmaya itiyor. Çin ve Hindistan gibi küresel güçler ise savaşın uzamasından rahatsızlık duyuyor ve arabuluculuk rolleri üstlenmeye çalışıyor. Zelenskiy'nin hamlesi, bu ülkeler nezdinde Ukrayna'nın barışçıl bir çözüme açık olduğu imajını güçlendirme amacı taşıyor.
Ancak Rusya'nın NATO'nun genişlemesine yönelik güvenlik endişeleri ve Ukrayna'nın Batı ittifakına entegrasyon hedefi, çözümü zorlaştıran temel yapısal sorunlar olarak duruyor. Uzmanlar, Zelenskiy'nin teklifinin bir anlamda Rusya'ya “topu taca atma” stratejisi olduğunu, yani eğer Moskova görüşmeyi reddederse bunun sorumluluğunu üstlenmek zorunda kalacağını ifade ediyor. Öte yandan, Türkiye gibi arabulucu ülkelerin geçmişte İstanbul müzakerelerine ev sahipliği yapması, olası bir yeni müzakere sürecinde Ankara'nın rolünü tekrar gündeme getirebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, savaşın başından bu yana hem Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü destekleyen hem de Rusya ile diyaloğu sürdüren dengeli bir politika izliyor. Zelenskiy'nin Putin'e görüşme teklifi, Türkiye'nin arabuluculuk rolünü yeniden canlandırabilecek bir fırsat sunuyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, daha önce İstanbul ve Antalya'da düzenlenen müzakerelere ev sahipliği yapmış, taraflar arasında güven tesisine katkıda bulunmuştu. Bu yeni teklif, Türkiye'nin Karadeniz'deki güvenlik çıkarları açısından da önemli: Savaşın sona ermesi, bölgede istikrarı artıracak ve Montrö Boğazlar Sözleşmesi çerçevesinde Türkiye'nin kontrol ettiği geçiş rejimine olan baskıyı hafifletecektir. Ayrıca, Türkiye'nin enerji koridoru olma hedefi, Ukrayna üzerinden geçen doğal gaz hatlarının güvenliği için barışı gerekli kılıyor. Bu nedenle Ankara, diplomatik çabalarını yoğunlaştırarak tarafları yeniden masa başına getirmeye çalışabilir.
