Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, 19 Haziran'da Belarus lideri Aleksandr Lukaşenko'ya bir haftalık ültimatom verdi: Rusya'nın insansız hava aracı (drone) hedeflemesine yardımcı olan tüm ekipmanı Belarus topraklarından kaldırması gerektiğini, aksi takdirde Ukrayna'nın Belarus'u vuracağını açıkladı. Bu açıklama, NATO'nun Ukrayna savaşına dolaylı müdahalesinin arttığı bir dönemde geldi ve bölgesel gerilimi tırmandırdı.
Gelişmenin arka planı: Belarus'un Rusya'ya desteği
Zelenskiy, yaptığı açıklamada, Belarus topraklarındaki bazı askeri tesislerin Rus güçleri tarafından Ukrayna'ya yönelik drone saldırılarında hedef tespiti için kullanıldığını iddia etti. "Bir hafta içinde bu ekipmanı kaldırması için Lukaşenko'ya süre veriyorum. Eğer yapmazsa, biz yapacağız," diyen Zelenskiy, bu adımın bir savaş ilanı olmadığını ancak Belarus'un tarafsızlığını ihlal ettiğini belirtti.
Belarus, Şubat 2022'de Rusya'nın Ukrayna'yı işgaline lojistik destek sağlamış, ancak doğrudan savaşa katılmamıştı. Ancak son aylarda Belarus topraklarından Ukrayna'ya karşı düzenlenen hava saldırılarının arttığı gözlemleniyor. Lukaşenko yönetimi, Rusya'nın taleplerini reddetmekte zorlanırken, Ukrayna'nın bu ültimatomu bölgede yeni bir cephe açılması riskini gündeme getirdi.
Bölgesel ve küresel boyut
Zelenskiy'nin bu sert çıkışı, NATO'nun Ukrayna'ya askeri yardımını artırdığı bir döneme denk geliyor. NATO, Ukrayna'ya F-16 savaş uçakları ve uzun menzilli füzeler gönderme kararı alırken, Rusya da Belarus'taki taktik nükleer silah konuşlandırmasını genişletiyor. ABD ve Avrupa Birliği, Ukrayna'nın meşru müdafaa hakkını desteklerken, Belarus'un çatışmaya çekilmesi halinde savaşın sınırlarını daha da genişleteceği uyarısında bulunuyor.
Uzmanlar, Zelenskiy'nin bu ültimatomunun sahada bir değişiklik yaratmasının zor olduğunu, ancak Batı'dan daha fazla destek almak ve Belarus'u tarafsız kalmaya zorlamak için bir strateji olduğunu belirtiyor. Öte yandan, Lukaşenko'nun Rusya'ya bağımlılığı göz önüne alındığında, bu talebi karşılaması beklenmiyor. Bu durum, Ukrayna'nın Belarus topraklarını hedef alması halinde Rusya ile doğrudan bir çatışma riskini artırabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Karadeniz güvenliği ve Ukrayna ile Rusya arasındaki denge politikası açısından kritik bir döneme işaret ediyor. Türkiye, Montrö Sözleşmesi kapsamında Karadeniz'deki güç dengesini korumaya çalışırken, Belarus üzerinden yayılma riski taşıyan bir çatışma, Türkiye'nin bölgesel istikrar çabalarını zorlaştırabilir. Ayrıca, Türkiye'nin Ukrayna'ya insansız hava araçları ve askeri teçhizat desteği verdiği biliniyor; Zelenskiy'nin bu tehdidi, Türkiye'nin ara buluculuk rolünü yeniden ön plana çıkarabilir. Ancak doğrudan bir etki yaratması zor; Türkiye için asıl risk, savaşın genişlemesinin Karadeniz ticaret yollarını ve enerji güvenliğini tehdit etmesidir.
