Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Belçika'nın başkenti Brüksel'de düzenlenen Avrupa Birliği Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'nin ikinci gününde gazetecilere açıklamalarda bulundu. Zelenskiy, Avrupalı liderlerden aldığı destekten duyduğu memnuniyeti dile getirerek, "liderlerden, gerçek liderlerden" destek görmekten mutlu olduğunu söyledi. Bu açıklama, ABD yönetiminin Ukrayna'yı Rusya'nın petrol tesislerine yönelik saldırılarını durdurmaya çağırmasının hemen ardından geldi.
Zirvenin arka planı ve Zelenskiy'nin mesajı
Zelenskiy'nin Brüksel ziyareti, Ukrayna'nın Avrupa entegrasyonu ve Rusya'ya karşı yürütülen savaşta Batı'nın askeri ve mali desteğinin sürdürülmesi açısından kritik bir dönemde gerçekleşti. Avrupa Birliği, Ukrayna'ya yönelik desteğini yineleyerek, özellikle hava savunma sistemleri ve mühimmat tedariki konusunda yeni taahhütlerde bulunabilir. Ancak zirvenin öne çıkan konusu, ABD'nin Ukrayna'nın Rus enerji altyapısına yönelik saldırılarına ilişkin tutumu oldu.
Beyaz Saray'ın, Ukrayna'nın Rus petrol rafinerilerine yönelik insansız hava aracı saldırılarını durdurması yönünde baskı yaptığı biliniyor. ABD yönetimi, bu saldırıların küresel petrol fiyatlarını yükseltebileceği ve Rusya'nın misilleme olarak Batı enerji altyapısına zarar verebileceği endişesini taşıyor. Zelenskiy'nin "gerçek liderler" vurgusu, bu baskıya karşı Avrupalı müttefiklerden gördüğü desteği öne çıkarma çabası olarak yorumlanabilir.
Zelenskiy, gazetecilere yaptığı açıklamada ayrıca ABD Kongresi'nde Ukrayna'ya yönelik ek yardım paketinin onaylanmasının gecikmesinden duyduğu hayal kırıklığını da dile getirmiş olabilir. Zira Ukrayna, cephede mühimmat sıkıntısı çekerken, ABD'nin askeri yardımlarının askıya alınması Kiev'i zor durumda bırakıyor. Avrupa Birliği'nin 50 milyar euroluk mali yardım paketi ve askeri destek taahhütleri, bu boşluğu doldurmayı amaçlıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Zelenskiy'nin açıklamaları, transatlantik ittifak içinde Ukrayna politikası konusunda yaşanan görüş ayrılıklarını gözler önüne seriyor. ABD, Ukrayna'nın Rus enerji tesislerine saldırılarının küresel enerji piyasalarını istikrarsızlaştırabileceğini savunurken, Avrupalı müttefikler Ukrayna'nın meşru müdafaa hakkını vurguluyor. Bu durum, NATO içinde ve ABD-AB ilişkilerinde zaman zaman gerilimlere yol açabiliyor.
Öte yandan, Avrupa Birliği'nin Ukrayna'ya yönelik desteği, Birliğin genişleme perspektifiyle de yakından ilişkili. Zirvede Ukrayna'nın AB üyelik sürecine dair somut adımlar atılması bekleniyor. Ancak Macaristan gibi bazı üye ülkelerin Ukrayna'ya yönelik yardımları bloke etme tehdidi, AB'nin kararlılığını sınarken, Zelenskiy'nin "gerçek liderler" ifadesi bu tür engellemelere karşı bir mesaj olarak da okunabilir.
Küresel enerji piyasaları açısından bakıldığında, Ukrayna'nın Rus rafinerilerine yönelik saldırıları, Rusya'nın petrol ihracat kapasitesini kısmen etkileyerek fiyatları yukarı çekme potansiyeli taşıyor. ABD'nin bu konudaki hassasiyeti, seçim yılında benzin fiyatlarının siyasi sonuçları olabileceği endişesinden kaynaklanıyor. Avrupa ise Rusya'ya olan enerji bağımlılığını azaltma çabasında olduğundan, Ukrayna'nın bu saldırılarını daha hoşgörüyle karşılayabiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Zelenskiy'nin AB zirvesindeki çıkışı ve ABD ile Avrupa arasındaki Ukrayna politikası farklılıkları, Türkiye'nin denge politikası açısından dikkatle izlenmeli. Türkiye, Karadeniz'deki güvenlik dengesini ve enerji koridorlarını ilgilendiren bu gelişmelerde, Batı ile Rusya arasında arabuluculuk rolünü sürdürme çabasında. ABD'nin Rus petrol tesislerine saldırılara karşı çıkması, küresel petrol fiyatlarını etkileyerek Türkiye'nin enerji ithalat maliyetini artırabilir. Ayrıca, AB'nin Ukrayna'ya verdiği desteğin sürekliliği, Türkiye'nin AB ile ilişkilerinde ve göç yönetiminde yeni dinamikler yaratabilir.
