Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudanî'nin (Zaidi) Suudi Arabistan'a yapması planlanan ziyaret, Washington ve Riyad'ın Irak'taki İran destekli milislere yönelik ortak hava saldırıları düzenlemesinin ardından iptal edildi. Bu gelişme, Bağdat'ın Körfez ülkeleriyle ilişkilerini güçlendirme çabalarına darbe vururken, bölgedeki gerginliği de yeniden tırmandırdı.
Ziyaretin iptali ve arka planı
Irak hükümetinden üst düzey bir yetkili, Başbakan Sudani'nin Suudi Arabistan ziyaretini "bölgesel koşullar nedeniyle" ertelediğini açıkladı. Yetkili, ziyaretin iptal edilmediğini ancak ileri bir tarihe ertelendiğini söylese de, Başbakanlık ofisinden yapılan resmi açıklamada herhangi bir tarih verilmedi. Ziyaretin, iki ülke arasındaki ekonomik iş birliğini ve yatırım anlaşmalarını güçlendirmesi bekleniyordu.
Saldırılar, Irak'ın kuzeyindeki Musul ve güneyindeki Basra bölgelerinde bulunan ve İran'a yakınlığıyla bilinen Kataib Hizbullah ve Asaib Ehl el-Hak gibi milislere ait olduğu belirtilen hedeflere yönelik gerçekleştirildi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) tarafından yapılan açıklamada, saldırıların, bu grupların ABD üslerine ve Suudi Arabistan'ın kuzey bölgelerine yönelik son dönemde artan insansız hava aracı (İHA) ve roket saldırılarına bir yanıt olduğu belirtildi.
Suudi Arabistan'ın bu operasyona katılması, daha önce ABD'nin Irak'taki İran yanlısı gruplara yönelik saldırılarında genellikle pasif kalan Riyad'ın tutumunda önemli bir değişikliğe işaret ediyor. Suudi yetkililer, operasyonun "kendi topraklarına yönelik tehditleri bertaraf etmek" amacı taşıdığını savunurken, İran yanlısı gruplar ise Suudi askeri üslerini hedef alacaklarını açıkladı.
Bölgesel yansımalar
Bu saldırılar, İran ile ABD arasında 2023'te sağlanan gayri resmi ateşkesin ardından bölgede yeniden tırmanan bir gerilimin parçası. İran, Irak üzerinden Suriye'deki müttefiklerine ve Lübnan'daki Hizbullah'a lojistik destek sağlıyor. Irak hükümeti, ülkesinin bu çatışmaların sahnesi haline gelmesinden endişe duyuyor ve son aylarda hem ABD hem de İran ile diyalog kurarak gerilimi düşürmeye çalışıyordu.
Ancak bu ortak operasyon, Bağdat'ın arabuluculuk çabalarını zora soktu. Irak Parlamentosu'nda yapılan acil oturumda, milletvekilleri saldırıları kınayarak hükümetin egemenliğini korumasını istedi. Başbakan Sudani, "Irak'ın toprak bütünlüğünün ihlal edilmesine izin vermeyeceğiz" dedi ancak somut bir adım açıklamadı.
Uzmanlar, bu gelişmenin Irak'ın iç istikrarını da tehdit edebileceğine dikkat çekiyor. İran yanlısı milisler, Irak güvenlik güçlerinin önemli bir bileşenini oluşturuyor ve hükümete verdikleri destek, ülkedeki siyasi dengenin anahtarı konumunda. Milislerin tepkisi, hükümetin otoritesini zayıflatabilir ve ülkede yeni bir şiddet dalgası başlatabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin komşusu Irak'ta istikrarın önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Türkiye, PKK ile mücadele kapsamında Irak'ın kuzeyinde askeri operasyonlar yürütüyor. Irak'ta merkezi hükümetin zayıflaması ve milis grupların güçlenmesi, Türkiye'nin güvenlik endişelerini artırabilir. Ayrıca, Türkiye'nin Körfez ülkeleriyle geliştirdiği ticari ve diplomatik ilişkiler, bu tür bölgesel gerilimlerden olumsuz etkilenebilir. Türkiye, bölgesel krizlerde arabulucu bir rol üstlenmeye çalışsa da, ABD-İran rekabetinin derinleştiği bu dönemde dikkatli bir denge politikası izlemek zorunda kalacak.
