Yunanistan parlamentosu, reddedilen sığınmacıların sınır dışı edilme sürecini hızlandırmayı ve bu kişilerin Avrupa Birliği dışındaki ülkelerle yapılacak ikili anlaşmalar kapsamında kurulacak 'iade merkezlerine' gönderilmesini öngören yasa teklifini salı günü geç saatlerde kabul etti. Atina yönetimi, yasa ile Avrupa'ya yönelen düzensiz göç akışını kontrol altına almayı ve mevcut sığınma sistemindeki yükü hafifletmeyi hedefliyor. Yasa, özellikle Türkiye üzerinden Ege adalarına ulaşan göçmenlerin durumunu doğrudan etkileyecek nitelikte.
Yeni düzenlemenin detayları
Yasaya göre, sığınma başvurusu reddedilen kişilerin idari gözetim süresi kısaltılacak ve geri gönderme işlemleri hızlandırılacak. Ayrıca, Yunanistan'ın üçüncü ülkelerle imzalayacağı ikili anlaşmalar çerçevesinde, AB toprakları dışında 'geri dönüş merkezleri' (return hubs) kurulmasına olanak tanınıyor. Bu merkezlerin, başvurusu reddedilen sığınmacıların gönüllü veya zorunlu olarak gönderileceği geçici barınma ve işleme tesisleri olması planlanıyor. Yasa, sığınmacı hakları savunucuları ve bazı muhalefet partileri tarafından 'insanlık dışı' ve 'hukuka aykırı' olarak nitelendirilirken, hükümet düzenlemenin AB müktesebatına uygun olduğunu ve ülkenin göç yükünü azaltacağını savunuyor.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Yunanistan'ın attığı bu adım, AB'nin göç politikasında yeni bir dönemin habercisi olarak yorumlanıyor. Özellikle 2015-2016 göç krizinden bu yana, AB ülkeleri sığınmacıların yükünü paylaşma konusunda uzlaşmazlık yaşıyor. Yunanistan'ın üçüncü ülkelerle iade anlaşmaları yapma girişimi, Avrupa'da 'güvenli üçüncü ülke' kavramını yeniden tartışmaya açtı. Türkiye, 2016 tarihli AB-Türkiye mutabakatı kapsamında Yunanistan'dan iade edilen sığınmacıları kabul etmişti. Yeni yasa, bu mutabakatın ötesinde, Afrika ve Asya ülkeleriyle de benzer anlaşmalar yapılmasının önünü açıyor. Bu durum, uluslararası insan hakları örgütlerinin tepkisini çekerken, AB'nin sığınma politikasında dışsallaştırma eğilimini güçlendirebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme Türkiye'yi doğrudan ilgilendiriyor. Yunanistan'ın yeni yasası, 2016 AB-Türkiye mutabakatının işleyişini pekiştirebilir ve Türkiye'nin Yunanistan üzerinden AB'ye geçiş yapan sığınmacıları geri alma yükümlülüğünü artırabilir. Ayrıca, Türkiye'nin kendi topraklarında AB için 'güvenli üçüncü ülke' statüsünü koruması, AB ile ilişkilerinde elini güçlendiren bir faktör olabilir. Ancak, Türkiye'nin mevcut ekonomik ve sosyal koşulları düşünüldüğünde, ek bir sığınmacı yükünü kaldırabilme kapasitesi tartışmalıdır. Bu durum, Türk dış politikasında AB ile göç konusunda daha sıkı bir iş birliği veya yeni bir mutabakat arayışını tetikleyebilir.
