Yunanistan’da iktidardaki merkez sağ Yeni Demokrasi Partisi (ND), eski Başbakan Aleksis Çipras liderliğindeki yeni kurulan Elas partisinin artan popülaritesi karşısında bu sonbaharda erken seçime gitme seçeneğini masaya yatırdı. Parti içi kaynaklara göre, Başbakan Kiryakos Miçotakis ve üst düzey yetkililer, 2027 yılına kadar planlanan bir sonraki genel seçimleri öne çekerek siyasi ivmeyi yeniden kazanmayı değerlendiriyor. ND’nin son anketlerde oy kaybı yaşadığı, buna karşılık Elas’ın özellikle genç seçmenler arasında hızla taban bulduğu belirtiliyor. Kararın, partinin ekim ayı sonunda yapılacak kongresinde netleşmesi bekleniyor.
Gelişmenin arka planı: Yeni parti, eski başbakan
Eski Başbakan Aleksis Çipras, Haziran 2023 seçimlerinde ağır bir yenilgi aldıktan sonra SYRIZA’nın liderliğinden ayrılmış, ardından sosyal demokrat çizgide yeni bir siyasi hareket olan Elas’ı (Halkın Birliği Partisi) kurmuştu. Çipras, 2015-2019 arasında ülkeyi borç krizi ve kemer sıkma politikaları döneminde yönetmiş, özellikle genç ve düşük gelirli kesimler arasında hâlâ güçlü bir desteğe sahip olduğu biliniyor. Elas, kısa sürede sol eğilimli seçmeni birleştirerek anketlerde yüzde 15-18 bandına ulaştı. Bu durum, ND içinde “Çipras faktörünün” büyümeden önlenmesi gerektiği yönünde bir görüşün ağırlık kazanmasına neden oldu. Miçotakis hükümeti ise ekonomide toparlanma sinyalleri verse de, 2023’teki büyük orman yangınları ve sel felaketlerine yetersiz müdahale nedeniyle eleştiriliyor.
Erken seçim tartışmaları, aslında Yunanistan’da alışılmadık bir durum değil. 2009’dan bu yana ülke, ekonomik kriz, mali yardım programları ve pandemi gibi olağanüstü koşullar nedeniyle sık sık erken seçime gitmek zorunda kaldı. Miçotakis’in partisi 2023’te yüzde 40,5 oy alarak tek başına iktidar olmuştu, ancak o zamandan beri enflasyon ve hayat pahalılığına dair artan memnuniyetsizlik, ND’nin oylarını yüzde 30’ların altına çekmiş durumda.
Bölgesel ve küresel boyut: İstikrar endişeleri
Yunanistan’ın erken seçim senaryosu, sadece ülke içi siyaseti değil, aynı zamanda Doğu Akdeniz’deki dengeleri de etkileyebilir. ND’nin Avrupa yanlısı ve NATO odaklı dış politikası, özellikle Türkiye ile ilişkilerde son dönemde yumuşama eğilimine girmişti. Çipras’ın Elas’ı ise daha milliyetçi ve Avrupa Birliği’ne karşı eleştirel bir duruş sergileme potansiyeli taşıyor. Uzmanlar, erken bir seçimin Yunanistan’da siyasi belirsizliği artırabileceği ve AB ile yapılan reform taahhütlerinin aksayabileceği uyarısında bulunuyor. Öte yandan, Yunan ekonomisi 2024 yılında yüzde 2 büyüme beklerken, siyasi istikrarsızlık yatırımcı güvenini sarsabilir. Brüksel’deki kaynaklar, Yunanistan’ın Yeni Nesil AB Fonu’ndan sağladığı 36 milyar avroluk desteğin erken seçim durumunda gözden geçirilebileceğini ima ediyor.
Ayrıca, Çipras’ın olası bir zaferi, bölgedeki sol popülist hareketleri cesaretlendirebilir. Ancak şu an için erken seçim ihtimali düşük görünüyor; Miçotakis’in anayasal takvimi kullanarak 2025 ilkbaharına kadar beklemesi daha olası. Yine de ND’nin iç tartışması, Yunan siyasetinde yeni bir kırılma noktasına işaret ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Yunanistan’da erken seçim olasılığı, Türkiye-Yunanistan ilişkilerinde mevcut yumuşama döneminin sürekliliği açısından kritik önem taşıyor. Miçotakis hükümetiyle Ankara arasında son iki yıldır olumlu bir diyalog zemini oluşmuştu. Oysa Çipras, başbakanlığı döneminde Doğu Akdeniz’de daha sert bir tutum sergilemiş, Türkiye’yi sık sık “tahrik” ve “yasa dışı faaliyet”le suçlamıştı. Elas’ın iktidara gelmesi durumunda Ege, Doğu Akdeniz hidrokarbon kaynakları ve Kıbrıs konularında gerilimin yeniden tırmanma riski var. Türkiye, bu nedenle Yunan iç siyasetindeki gelişmeleri yakından izliyor. Şimdilik iki ülke arasındaki istikşafi görüşmeler devam ediyor, ancak bir seçim belirsizliği Ankara’nın diplomatik planlamasında ek bir faktör olarak değerlendiriliyor.
