Yeni Zelanda Dışişleri Bakanı Winston Peters, 3 Eylül 2024 tarihinde yaptığı açıklamayla, işgal altındaki Batı Şeria’da yasa dışı yerleşim faaliyetlerine karışan üç aşırılıkçı İsrailli yerleşimcinin ülkeye girişinin yasaklandığını duyurdu. Peters, yasağın Itamar Yehuda Levi, Harel David Libi ve Eliav Libi isimli kişileri kapsadığını belirterek, bu kişilerin Filistinlilere yönelik şiddet içeren eylemlerde bulunduğunu ve yasa dışı yerleşimlerin genişletilmesinde kilit rol oynadıklarını ifade etti.
Gelişmenin Arka Planı
Yeni Zelanda’nın bu hamlesi, İsrail’in Batı Şeria’daki yerleşim politikalarına karşı uluslararası toplumun tepkisini yansıtıyor. Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği başta olmak üzere birçok ülke ve kuruluş, İsrail’in bu bölgedeki yerleşimleri uluslararası hukuka aykırı olarak nitelendiriyor. Yeni Zelanda’nın bu tür bir yasağı ilk kez uygulamadığı biliniyor; daha önce de benzer eylemlerde bulunan kişilere seyahat kısıtlamaları getirilmişti. Dışişleri Bakanı Peters, yaptığı açıklamada, “Yeni Zelanda, Filistin topraklarının yasa dışı işgaline katkıda bulunanlara karşı net bir duruş sergilemektedir” dedi.
Yasaklanan üç kişi arasında Itamar Yehuda Levi’nin, Batı Şeria’daki yasa dışı yerleşimlerin savunuculuğunu yapan bilinen bir isim olduğu aktarılıyor. Harel David Libi ve Eliav Libi’nin ise yerleşim faaliyetleri ve Filistinlilere yönelik şiddet eylemleriyle ilişkilendirildiği belirtiliyor. Yeni Zelanda hükümeti, bu tür seyahat yasaklarının, İsrail’in işgal politikalarına karşı uluslararası hukukun üstünlüğünü savunma çabalarının bir parçası olduğunu vurguluyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Yeni Zelanda’nın bu kararı, İsrail-Filistin çatışmasında uluslararası toplumun giderek artan bir şekilde bireysel yaptırımlara yöneldiğini gösteriyor. Avrupa Birliği ve bazı Avrupa ülkeleri, daha önce yerleşimci şiddetiyle bağlantılı kişilere seyahat yasakları ve mali kısıtlamalar getirmişti. ABD ise bu tür bireysel yaptırımlara mesafeli yaklaşırken, İsrail ile güvenlik iş birliğini sürdürüyor. Yeni Zelanda’nın bu hamlesi, küçük bir ülke olarak uluslararası hukukun tarafında olduğunu gösterme çabası olarak değerlendirilebilir.
Karar, İsrail hükümeti tarafından sert bir dille eleştirildi. İsrail Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, “Bu tür kararlar, İsrail ile Yeni Zelanda arasındaki ikili ilişkilere zarar vermekten başka bir işe yaramaz” ifadelerini kullandı. Öte yandan, Filistin yönetimi Yeni Zelanda’nın kararını memnuniyetle karşıladı ve diğer ülkelere de benzer adımlar atma çağrısında bulundu. Filistin Dışişleri Bakanlığı, “Yeni Zelanda’nın bu cesur adımı, işgalin hukuka aykırılığına karşı uluslararası iradenin bir yansımasıdır” açıklamasını yaptı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Yeni Zelanda’nın İsrailli aşırılıkçı yerleşimcilere seyahat yasağı getirmesi, Türkiye’nin Filistin davasına verdiği destekle paralel bir gelişmedir. Türkiye, İsrail’in Batı Şeria’daki yasa dışı yerleşim politikalarını defalarca kınamış ve iki devletli çözümü savunmuştur. Bu adım, Ankara’nın uluslararası platformlarda sıkça dile getirdiği “uluslararası hukukun korunması” çağrılarıyla örtüşmektedir. Türkiye’nin benzer bireysel yaptırımları uygulama potansiyeli ise mevcut ikili ilişkilerin hassas dengesi nedeniyle sınırlı görünmektedir. Bununla birlikte, Yeni Zelanda’nın bu kararı, İsrail’e karşı uluslararası baskının artırılması açısından Türkiye’nin diplomatik söylemlerine güç katabilir.
