İran'ın 1 Ekim 2024 akşamı İsrail'e yönelik gerçekleştirdiği geniş çaplı balistik füze saldırısı, bölgedeki İran destekli gruplar tarafından memnuniyetle karşılandı. Yemen'deki Ensarullah Hareketi (Husiler) ve Filistinli İslami Cihad, Hamas ve Halk Cephesi gibi örgütler, saldırıyı "meyru bir savunma hamlesi" ve İsrail'in Gazze ile Lübnan'daki saldırganlığına karşı "bir ders" olarak nitelendirdi. İran Devrim Muhafızları Ordusu tarafından yapılan açıklamada, saldırının İsrail'in Hamas lideri İsmail Haniye, Hizbullah lideri Hasan Nasrallah ve İranlı general Abbas Nilfuruşan'ı öldürmesine misilleme olduğu belirtildi. İsrail ordusu ise çoğu füzenin hava savunma sistemleri tarafından engellendiğini, ancak bazı noktalarda isabet olduğunu duyurdu.
Gelişmenin Arka Planı
İran'ın bu saldırısı, son aylarda artan İsrail-İran geriliminin en önemli tırmanma noktalarından biri olarak kayda geçti. İsrail'in Gazze'deki Hamas ve Lübnan'daki Hizbullah'a yönelik operasyonları, İran'ı doğrudan çatışmaya sürükleme riski taşıyordu. 27 Eylül'de Beyrut'ta Hizbullah lideri Hasan Nasrallah'ın öldürülmesi ve 31 Temmuz'da Tahran'da Hamas lideri Haniye'nin suikastı, İran için bir kırılma noktası oldu. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, bu saldırının meşru müdafaa hakkı kapsamında yapıldığını ve İsrail'in saldırganlığına karşı bir yanıt olduğunu ifade etti. Öte yandan, Yemen'deki Husilerin sözcüsü Yahya Sare, bu saldırının "İran'ın Siyonist rejime karşı büyük bir zaferi" olduğunu belirterek, İsrail'in gece boyunca İran'dan gelen füzelerle İsrail'in güvenlik sisteminin paramparça olduğunu iddia etti. Filistinli gruplar ise, bu saldırının Filistin davasına verilen desteğin bir göstergesi olduğunu vurguladılar.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Saldırı sonrası ABD ve İsrail'den sert tepkiler geldi. ABD Ulusal Güvenlik Konseyi Sözcüsü, Başkan Joe Biden'ın İsrail'le koordinasyon halinde olduğunu ve İran'a karşı "ciddi yaptırımlar" ile ortak savunma önlemleri alınacağını açıkladı. İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ise saldırıyı "büyük bir hata" olarak nitelendirerek, İran'ın bunun bedelini ödeyeceğini söyledi. Bölge ülkeleri arasında Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ihtiyatlı açıklamalar yaparken, tarafları itidal çağrısında bulundu. Uzmanlar, bu saldırının bölgesel bir savaşa dönüşme riski taşıdığına dikkat çekiyor. İran'ın bu adımı, aynı zamanda Tahran'ın caydırıcılık politikasını yeniden tesis etme çabası olarak yorumlanıyor. Ancak İsrail'in olası bir misillemesinin, tüm bölgeyi istikrarsızlaştırabileceği endişesi hakim.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran-İsrail çatışmasının tırmanmasından doğrudan etkilenebilecek ülkelerin başında geliyor. Ankara, hem İran hem de İsrail'le diplomatik ve ekonomik ilişkilerini dengelemeye çalışırken, bölgede gerilimin artması Türkiye'nin enerji güvenliği ve ticaret yollarını tehdit edebilir. Ayrıca, Gazze ve Lübnan'daki gelişmeler Türkiye'nin bölgesel nüfuzunu sınama alanı olarak öne çıkarken, İran'ın hamlesi Ankara'nın arabuluculuk rollerini zorlaştırabilir. Türkiye, şimdiye kadar tarafları sakinleştirme yönünde adımlar atarken, doğrudan çatışmanın bölgesel bir savaşa dönüşmesi, Türkiye'nin Irak ve Suriye'deki askeri varlığını ve güvenlik çevresini riske atabilir.
