Yemen'de yıllardır süren iç savaş ve altyapı çöküşü, milyonlarca insanı elektriksiz bıraktı. Çaresiz kalan Yemenliler, güneş enerjisi sistemlerine yöneliyor ancak bu çözüm, bilinçsiz kullanım ve kalitesiz malzemeler nedeniyle yeni bir tehlikeye dönüşüyor. Patlayan aküler, çıkan yangınlar ve elektrik çarpmaları her geçen gün daha fazla can alıyor.
Gelişmenin Arka Planı: Elektriksiz Bir Ülke
Yemen'de savaş öncesinde dahi elektrik altyapısı yetersizdi. 2014'te başlayan çatışmaların ardından ülkenin büyük bölümünde elektrik şebekesi çöktü. Birleşmiş Milletler verilerine göre, Yemen nüfusunun yaklaşık %70'i düzenli elektriğe erişemiyor. Kalan kısım ise jeneratörlerle ya da güneş panelleriyle idare etmeye çalışıyor. Ancak güneş enerjisi sistemlerinin maliyeti düştükçe, kalitesiz ürünler ve bilinçsiz montaj yaygınlaşıyor.
Yemen'de hükümet kontrolündeki bölgelerde elektrik saatte yalnızca birkaç saat verilebiliyor. Husilerin kontrolündeki bölgelerde ise durum daha vahim. Bu koşullar altında halk, barınma ve temel ihtiyaçlar için sürekli enerji kaynağı arıyor. Güneş panelleri hem ucuz hem de yakıt gerektirmediği için cazip görünüyor.
Ancak en büyük sorun, lityum iyon ve kurşun asit akülerin aşırı yüklenmesi, uygun olmayan şarj cihazları kullanılması ve kablolama hataları. Yemen'deki hastaneler, patlama ve yangın vakalarında artış bildiriyor. Özellikle çocuklar, evlerdeki açıkta duran akülere dokundukları için elektrik çarpmasına maruz kalıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: İklim Krizi ve İnsani Kriz Kesişiyor
Yemen'deki enerji krizi, sadece savaşın değil, iklim değişikliğinin de etkilerini derinleştiriyor. Su pompalama, soğutma ve temel sağlık hizmetleri için enerji kritik öneme sahip. Güneş enerjisi doğru kullanıldığında sürdürülebilir bir çözüm olsa da mevcut koşullarda yeni bir tehdit oluşturuyor. Uluslararası yardım kuruluşları, güvenli güneş enerjisi sistemleri konusunda eğitim programları başlatmış durumda ancak krizin boyutu, bu çabaların yetersiz kalmasına neden oluyor.
Bölgesel olarak bakıldığında, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeler Yemen'de enerji altyapısını yeniden inşa etmek için projeler üretiyor. Ancak bu projeler, çatışmaların gölgesinde yavaş ilerliyor. Yemen'in yeniden imarı, uluslararası toplumun öncelikli konuları arasında yer almasına rağmen siyasi çözüm olmadıkça kalıcı olmayacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Yemen krizinde insani yardım sağlayan ülkeler arasında yer alıyor; Kızılay ve AFAD aracılığıyla bölgeye gıda, sağlık malzemesi ve geçici barınma desteği gönderiyor. Ancak enerji altyapısındaki bu güvenlik sorunları, Türkiye'nin yardımlarının etkinliğini azaltabilir. Türkiye'nin, özellikle güneş enerjisi ekipmanlarının güvenli kullanımı konusunda eğitim ve standart getirme projelerine dahil olması, hem insani yardımın sürdürülebilirliği hem de bölgesel istikrar açısından önem taşıyor. Ayrıca, Türk özel sektörünün Yemen'de enerji altyapısı yenileme ihalelerine girmesi uzun vadeli bir fırsat olabilir.
