Yemen'de hükümet yanlısı güçler, ülkenin güneybatısındaki Taiz kentinde İran destekli Husilere karşı cephe hatlarında bir savaşçının öldürüldüğünü açıkladı. Çarşamba günü yaşanan çatışma, Birleşmiş Milletler arabuluculuğunda varılan ateşkesin bir yıl önce sona ermesinin ardından bölgede artan gerilimin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Yemen hükümeti güçleri sözcüsü, ölen savaşçının kimliğini açıklamazken, Husilerin mevzilerine yönelik saldırıların sürdüğünü belirtti. Taiz, Yemen'in üçüncü büyük kenti olmasının yanı sıra, stratejik konumu nedeniyle çatışmaların odak noktalarından biri olmaya devam ediyor.
Taiz'de Çatışmaların Arka Planı
Taiz, 2014 yılında Husilerin başkent Sana'yı ele geçirmesinden kısa bir süre sonra çatışmalara sahne oldu. 2015'te Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun müdahalesiyle birlikte kent, hükümet güçleri ile Husiler arasında bölünmüş durumda. Şehrin batı ve kuzey mahalleleri büyük ölçüde hükümet kontrolünde kalırken, doğu ve güney kısımları ile çevresindeki dağlık alanlar Husilerin elinde. Bu durum, Taiz'i kuşatma altındaki bir şehir haline getirmiş ve sivil halkın insani durumunu ağırlaştırmıştır. Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu'na (UNICEF) göre, kentte yaşayan yüz binlerce insan temel gıda ve sağlık hizmetlerine erişimde sıkıntı çekiyor.
Yemen hükümeti güçleri, son haftalarda Taiz'in doğusundaki El-Sabiha bölgesinde ilerleme kaydettiklerini iddia ediyor. Bu ilerlemenin, Husilerin şehre yönelik uzun süredir devam eden kuşatmasını kırmaya yönelik askeri operasyonların bir parçası olduğu belirtiliyor. Ancak Husiler, cephedeki durumun kendi lehlerine olduğunu ve hükümet güçlerinin saldırılarının püskürtüldüğünü öne sürüyor. Çatışmaların yoğunlaştığı bölgelerde zaman zaman hava saldırıları ve topçu düelloları da yaşanıyor. Yerel kaynaklar, son çatışmalarda her iki taraftan da kayıplar olduğunu ancak ölü sayısının bağımsız kaynaklarca doğrulanamadığını aktarıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Yemen'deki iç savaş, yıllardır bölgesel bir uzlaşmazlığın yansıması olarak görülüyor. İran, Husilere askeri ve lojistik destek sağlarken, Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon uluslararası alanda tanınan Yemen hükümetine arka çıkıyor. Bu çatışma, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) gibi ülkelerin Güney Geçiş Konseyi'ne verdiği destek nedeniyle zaman zaman koalisyon içinde de bölünmelere yol açtı. Özellikle güneydeki ayrılıkçı grupların hükümetle güç mücadelesi, ateşkes çabalarını sekteye uğratıyor. Uzmanlar, Taiz'deki çatışmanın, taraflar arasındaki güç dengelerini değiştirmeye yönelik girişimlerin bir parçası olarak okunması gerektiğini ifade ediyor.
Birleşmiş Milletler özel elçisi, geçtiğimiz aylarda taraflara yeniden kalıcı bir ateşkes önerisinde bulunmuş, ancak görüşmelerden somut bir sonuç çıkmamıştı. Yemen'deki çatışmada insani krizin boyutları her geçen gün büyüyor; 20 milyondan fazla insan akut derecede gıda güvensizliği ile karşı karşıya. Başkent Sana'da yaşam koşulları giderek ağırlaşırken, Taiz gibi cephe hattındaki kentlerde altyapının tahrip olması, yerinden edilmiş insan sayısını artırıyor. Uluslararası toplum, kronikleşen krize çözüm bulmak için diplomatik girişimlere devam ediyor, ancak sahadaki gerilim bu girişimlerin önünü kesiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Yemen'deki çatışmalar, Türkiye'nin Kızıldeniz'deki güvenlik çıkarları ve bölgesel istikrar açısından yakından takip ediliyor. Türkiye, Yemen'deki meşru hükümeti desteklemekle birlikte, Suudi Arabistan ile ilişkilerini dengelemeye özen gösteriyor. Kızıldeniz'in güneyindeki Babülmendep Boğazı'na komşu olan Yemen'deki istikrarsızlık, küresel ticaret ve enerji hatlarının güvenliğini tehdit ettiğinden, Ankara'nın bölgesel politikalarında da bir hassasiyet alanı olarak beliriyor. Ayrıca, Türkiye, Orta Doğu'daki ateşkes ve diyalog çabalarına genel olarak destek veriyor; bu nedenle Taiz'de yeniden tırmanan çatışmalar, Ankara'nın bölgede barışa yönelik çabalarına gölge düşürmesi açısından da önem taşıyor. Türkiye, insani yardım faaliyetlerine devam etmekle birlikte, krizin çözümü için uluslararası toplumda yapıcı bir rol üstlenme eğiliminde.
